ใครมีสิทธิรับเงินแม่ม่าย พ่อม่าย และลูกกำพร้าในสวิตเซอร์แลนด์?
เมื่อคู่สมรสหรือพ่อแม่เสียชีวิต ต้องตรวจสิทธิ แยกสองระบบ คือ AHV (เสาหลักที่ 1) และ Pensionskasse/BVG (เสาหลักที่ 2) เพราะเกณฑ์ไม่เหมือนกัน การได้สิทธิจากระบบหนึ่งไม่ได้แปลว่าอีกระบบต้องจ่ายด้วย
แม่ม่ายจาก AHV (Witwenrente)
สำหรับผู้หญิงที่ยังสมรสกับผู้เสียชีวิตในวันที่เสียชีวิต ต้องเข้าเงื่อนไข อย่างน้อยหนึ่งข้อ ต่อไปนี้
- มีลูกอย่างน้อยหนึ่งคน ในวันที่คู่สมรสเสียชีวิต ไม่ว่าลูกยังเล็กหรือโตแล้ว
- กรณีไม่มีบุตร: ณ วันที่คู่สมรสเสียชีวิต ต้องมีอายุ 45 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป และมีระยะเวลาการสมรส อย่างน้อย 5 ปี หากเคยสมรสหลายครั้ง ให้นับระยะเวลาการสมรสแต่ละครั้งรวมกัน
ตัวอย่าง: ผู้หญิงอายุ 40 ปี มีลูก 1 คน แม้สมรสเพียง 3 ปี ก็อาจเข้าเงื่อนไข AHV แบบมีลูก แต่ยังต้องตรวจประวัติประกันของผู้เสียชีวิตด้วย
ผู้หญิงที่ หย่าแล้ว ใช้เกณฑ์อีกชุดหนึ่ง ไม่ให้นำเกณฑ์ของคู่สมรสปัจจุบันมาตัดสิน → อ่านเงื่อนไขหลังหย่าร้าง
พ่อม่ายจาก AHV (Witwerrente)
สำหรับผู้ชายที่ยังสมรสกับผู้เสียชีวิตโดยทั่วไปต้องมีลูกอย่างน้อยหนึ่งคนในวันที่เสียชีวิต ไม่ว่าลูกจะอายุเท่าใด โดยต้องตรวจสถานะบุตรตามกฎหมายด้วย
ข้อสำคัญปี 2026: ภายใต้มาตรการเปลี่ยนผ่านหลังคำพิพากษาศาลสิทธิมนุษยชนยุโรป พ่อม่ายกลุ่มที่เข้าเงื่อนไขไม่ถูกตัดสิทธิเพียงเพราะลูกคนเล็กอายุครบ 18 ปี
พ่อม่ายที่หย่าแล้ว: ตั้งแต่วันที่ 16 ธันวาคม 2024 ผู้ที่มีบุตรและเข้าเงื่อนไขตามมาตรา 24a วรรค 1 ตัวอักษร a หรือ c ของกฎหมาย AHV รวมทั้งอยู่ในขอบเขตมาตรการช่วงเปลี่ยนผ่าน สามารถรับบำนาญต่อได้หลังบุตรคนสุดท้องอายุครบ 18 ปี ส่วนผู้ที่มีสิทธิเฉพาะตามมาตรา 24a วรรค 2 จะสิ้นสุดสิทธิเมื่อลูกคนสุดท้องอายุครบ 18 ปี หนังสือเวียน AHV ฉบับ 493
คู่จดทะเบียน (eingetragene Partnerschaft) มีหลักเกณฑ์เฉพาะของ AHV โดยคู่ที่ยังจดทะเบียนถูกเทียบกับพ่อม่ายตามกฎหมาย ต้องตรวจการจดทะเบียนและสถานะจริง
ลูกกำพร้า AHV (Waisenrente)
กรณีบิดาหรือมารดาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเสียชีวิต บุตรที่เข้าเงื่อนไขอาจมีสิทธิได้รับเงินบำนาญบุตรกำพร้า (Waisenrente) จาก AHV และกองทุนบำนาญอาชีพ (Pensionskasse) โดยพิจารณาสิทธิแยกตามเงื่อนไขของแต่ละระบบ แม้บิดามารดาจะหย่าร้างกันแล้วหรือไม่ได้จดทะเบียนสมรสกันก็ตาม
| สถานะลูก | หลักเกณฑ์ทั่วไป |
|---|---|
| อายุต่ำกว่า 18 ปี | อาจรับ Waisenrente เมื่อพ่อหรือแม่เสียชีวิต และผู้เสียชีวิตมีประวัติประกันตามเกณฑ์ |
| 18–24 ปี ระหว่างเรียนหรือฝึกอาชีพ | อาจรับต่อจนจบการศึกษาที่เข้าเงื่อนไข แต่ไม่เกินอายุครบ 25 ปี |
| อายุครบ 25 ปี | โดยหลักสิ้นสุดสิทธิ AHV แม้ยังเรียนอยู่ |
กรณีพ่อแม่เสียชีวิตทั้งคู่ มีหลักคำนวณและเพดานรวมต่างออกไป → อ่านคู่มือลูกกำพร้าโดยเฉพาะ
เงินจาก Pensionskasse / BVG
ต้องตรวจว่าผู้เสียชีวิตมีความคุ้มครองเสาหลักที่ 2 เมื่อเกิดเหตุหรือไม่ และอ่านข้อบังคับกองทุน (Vorsorgereglement) ประกอบ เกณฑ์ขั้นต่ำตามกฎหมาย เท่ากันสำหรับหญิงและชาย
- คู่สมรสที่ยังมีชีวิตต้องรับผิดชอบค่าเลี้ยงดูบุตรอย่างน้อยหนึ่งคน หรือ อายุครบ 45 ปี และสมรสมาอย่างน้อย 5 ปี
- หากไม่เข้าเกณฑ์รับบำนาญรายเดือน คู่สมรสอาจได้รับเงินชดเชยครั้งเดียวเทียบเท่าบำนาญ 3 ปี ตามขั้นต่ำ BVG
- ลูกของผู้เสียชีวิตอาจมีสิทธิ Waisenrente แยกจากบำนาญของคู่สมรส โดยทั่วไปถึงอายุ 18 ปี หรือเมื่อเรียนต่อไม่เกิน 25 ปี
ฐานเงิน BVG มีเกณฑ์และอัตราต่างจาก AHV: บำนาญคู่สมรสขั้นต่ำ 60% และบำนาญลูกกำพร้า 20% ของฐานบำนาญชราภาพหรือบำนาญทุพพลภาพเต็มจำนวนที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่เปอร์เซ็นต์ของยอดเงินสะสมในบัญชีเสมอไป
กรณีพิเศษที่ต้องแยกให้ชัด
หย่าร้างแล้ว
อดีตภรรยาหรืออดีตสามีอาจได้รับ AHV ภายใต้เกณฑ์เฉพาะ ส่วน BVG สำหรับอดีตคู่สมรสต้องตรวจระยะสมรส 10 ปีและคำพิพากษาหย่าที่ให้สิทธิเงินเลี้ยงดูหรือเงินชดเชยในรูปบำนาญตามกฎหมาย อ่านรายละเอียดทั้งหมด
อยู่ด้วยกันแต่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส
คู่รักที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสไม่มีสิทธิ Witwen-/Witwerrente จาก AHV เพียงเพราะอยู่ร่วมกัน ส่วน Pensionskasse อาจให้สิทธิคู่ชีวิตตามข้อบังคับกองทุน (เช่น อยู่ร่วมกันอย่างน้อย 5 ปี หรือมีลูกที่ต้องดูแลร่วมกัน) ต้องตรวจเงื่อนไขและการแจ้งผู้รับผลประโยชน์
ผู้เสียชีวิตต้องมีประวัติ AHV
โดยทั่วไปต้องมีระยะสมทบที่นับได้อย่างน้อยหนึ่งปีเต็ม หรือเข้าเงื่อนไขทางเลือกตามกฎหมาย เช่น เครดิตเลี้ยงดูบุตร/ดูแลบุคคล หรือการจ่ายของคู่สมรสครบเกณฑ์ จำนวนเงินจริงขึ้นกับปีประกันและรายได้
ถ้าย้ายไปประเทศไทย
สิทธิรับบำนาญ AHV ในต่างประเทศขึ้นกับ สัญชาติผู้รับ ประเภทบำนาญ และบางกรณีสัญชาติผู้เสียชีวิต ผู้ถือสัญชาติไทยที่ได้รับเงินผู้รอดชีวิตอาจอยู่ภายใต้ข้อยกเว้นกรณีผู้เสียชีวิตเป็นชาวสวิสหรือสัญชาติประเทศที่มีข้อตกลง อย่าใช้เงื่อนไขส่งออกบำนาญชราภาพของตัวเองมาตัดสิน Witwenrente โดยตรง อ่านกรณีย้ายกลับไทยใน EP12
Checklist ตรวจสถานะก่อนติดต่อหน่วยงาน
ช่องนี้สำหรับเตรียมข้อมูล ไม่ใช่แบบทดสอบวินิจฉัยสิทธิจากหน่วยงาน
0 / 7 รายการ
พร้อมดำเนินการแล้ว อ่าน 6 แหล่งเงินและเอกสารที่ต้องยื่น โดยติดต่อ AHV และ Pensionskasse แยกกัน ไม่ควรรอให้เงินเข้าโดยอัตโนมัติ
อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง
คำศัพท์ท้ายบท (เยอรมัน–ไทย)
- Witwenrente — บำนาญแม่ม่าย
- Witwerrente — บำนาญพ่อม่าย
- Waisenrente — บำนาญลูกกำพร้า
- Hinterlassenenrente — บำนาญผู้รอดชีวิต
- Ausgleichskasse — สำนักงานกองทุนชดเชย AHV