เงินบำนาญแม่ม่าย–พ่อม่ายในสวิตเซอร์แลนด์ ได้เดือนละเท่าไร? รับได้นานกี่ปี?

สวัสดีค่ะ เมื่อคู่สมรสเสียชีวิต คนที่ยังมีชีวิตอยู่อาจมีสิทธิได้รับเงินบำนาญผู้รอดชีวิต (Hinterlassenenrente) จากสวิตเซอร์แลนด์ ไม่ว่าจะเป็นแม่ม่ายหรือพ่อม่าย

แต่คำถามสำคัญคือ ได้เงินเดือนละเท่าไร? ลูกโตแล้วเงินหยุดไหม? และรับได้ถึงอายุเท่าไร? คำตอบขึ้นอยู่กับว่าเป็นเงินจาก AHV หรือ Pensionskasse รวมถึงสถานภาพสมรสและบุตรค่ะ

01AHV กับ Pensionskasse ต่างกันอย่างไร?

AHV (เสาที่ 1) เป็นบำนาญผู้รอดชีวิตจากระบบประกันสังคมของรัฐ เรียกว่า Witwenrente (บำนาญแม่ม่าย) หรือ Witwerrente (บำนาญพ่อม่าย) จำนวนเงินอิงประวัติเงินสมทบและรายได้ที่นำมาคำนวณของผู้เสียชีวิต

Pensionskasse / BVG (เสาที่ 2) เป็นสิทธิจากกองทุนบำนาญจากการทำงาน ต้องตรวจสถานะความคุ้มครองและ Vorsorgereglement (ข้อบังคับกองทุน) ของผู้เสียชีวิต

ผู้รอดชีวิตอาจได้รับทั้ง AHV และ Pensionskasse หากมีสิทธิครบทั้งสองระบบ แต่ไม่ควรเอาตัวเลขมาบวกโดยไม่ตรวจข้อจำกัดหรือการประสานกับประกันอื่น เช่น UVG

02บำนาญแม่ม่าย–พ่อม่าย AHV ได้เดือนละเท่าไร?

บำนาญผู้รอดชีวิต AHV มีอัตราเทียบเท่า 80% ของฐานบำนาญชราภาพที่คำนวณตามประวัติของผู้เสียชีวิต โดยอิงระยะเวลาสมทบและรายได้เฉลี่ยที่เกี่ยวข้อง

อัตรานี้ใช้กับ บำนาญเต็มจำนวนเมื่อมีระยะสมทบครบ (Rentenskala 44) หากประวัติประกันไม่ครบ บำนาญจริงอาจต่ำกว่าตัวเลขขั้นต่ำในตารางได้ อัตรา 2027 มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2027 ตามประกาศ BSV วันที่ 2 ตุลาคม 2026

ตัวอย่าง: หากฐานบำนาญชราภาพที่นำมาคำนวณเท่ากับ CHF 2,000 ต่อเดือน บำนาญผู้รอดชีวิตตามตัวอย่างเท่ากับ CHF 1,600 ต่อเดือน หรือ CHF 19,200 ต่อปีหากได้รับครบ 12 เดือน

AHV บำนาญผู้รอดชีวิตไม่มีงวดที่ 13 เงินงวดที่ 13 ตั้งแต่ปี 2026 ใช้กับบำนาญชราภาพ AHV ไม่ใช่บำนาญแม่ม่าย–พ่อม่ายหรือบำนาญเด็กกำพร้า

03แม่ม่ายและพ่อม่ายมีสิทธิ AHV เหมือนกันหรือไม่?

ยังไม่เหมือนกันทั้งหมดค่ะ ต้องแยกระหว่างคู่สมรสที่ยังสมรสกันในวันเสียชีวิต กับอดีตคู่สมรสหลังหย่า

ผู้ที่จดทะเบียนชีวิตคู่และอดีตคู่สมรสมีรายละเอียดเพิ่มเติม ไม่ควรใช้ตารางสำหรับคู่สมรสที่ยังสมรสมาตัดสินสิทธิทั้งหมด

ลูกอายุครบ 18 ปี บำนาญหยุดไหม?

สำหรับ แม่ม่าย AHV ที่มีบุตร ตามกฎหมายปัจจุบัน การที่บุตรครบ 18 ปีไม่ได้ทำให้บำนาญหยุดเอง และสำหรับ พ่อม่ายที่อยู่ภายใต้มาตรการเปลี่ยนผ่าน ก็ไม่ได้ถูกตัดสิทธิเพราะเหตุนี้เพียงอย่างเดียว

อย่างไรก็ตาม บำนาญเด็กกำพร้า (Waisenrente) เป็นสิทธิอีกประเภท โดยทั่วไปสิ้นสุดเมื่ออายุ 18 ปี หรือระหว่างศึกษาไม่เกินอายุ 25 ปี อย่านำเกณฑ์บำนาญเด็กกำพร้ามาปนกับบำนาญแม่ม่าย–พ่อม่าย

มีลูกหลายคน เด็กทุกคนได้รับบำนาญกำพร้าหรือไม่?

บุตรแต่ละคนที่เข้าเงื่อนไขมีสิทธิ Waisenrente แยกเป็นรายคน ไม่ใช่เงินก้อนเดียวที่ต้องแบ่งให้ลูกทั้งหมด ตัวอย่างเช่น หากพ่อเสียชีวิตและมีลูก 3 คน อายุ 8, 12 และ 16 ปี ซึ่งเป็นบุตรตามกฎหมายของพ่อ ทั้งสามคนอาจมีสิทธิรับบำนาญกำพร้า AHV คนละหนึ่งสิทธิ หากผู้เสียชีวิตมีประวัติประกันครบเกณฑ์

AHV: บำนาญกำพร้าคำนวณโดยหลักที่ 40% ของฐานบำนาญชราภาพของผู้เสียชีวิต อัตราบำนาญเต็มจำนวนปี 2026 คือ CHF 504–1,008 ต่อเดือนต่อคน และตั้งแต่ 1 มกราคม 2027 คือ CHF 512–1,024 หากประวัติสมทบไม่ครบ จำนวนจริงอาจต่ำกว่าช่วงดังกล่าว

ระยะเวลา: โดยทั่วไปได้รับจนถึงอายุ 18 ปี หากอยู่ระหว่างการศึกษาอาจได้รับต่อจนจบการศึกษา แต่ไม่เกินอายุ 25 ปี โดยต้องเข้าเกณฑ์การศึกษาและรายได้ที่กำหนด บุตรบุญธรรมและบุตรอุปถัมภ์ต้องพิจารณาความสัมพันธ์ตามกฎหมายและเงื่อนไขเฉพาะ ไม่ใช่ลูกทุกคนที่อาศัยอยู่ในบ้านเดียวกันจะมีสิทธิอัตโนมัติ

Pensionskasse: เด็กที่เข้าเงื่อนไขอาจได้รับบำนาญกำพร้าจากเสาที่ 2 เพิ่มเติมด้วย โดยขั้นต่ำ BVG คิดเป็น 20% ของบำนาญฐานที่เกี่ยวข้องต่อบุตรหนึ่งคน ทั้งนี้ต้องตรวจความคุ้มครองและข้อบังคับกองทุน

หมายเหตุ: หากทั้งพ่อและแม่เสียชีวิต เด็กอาจมีสิทธิบำนาญกำพร้า AHV จากทั้งสองฝ่าย แต่ยอดรวม สำหรับเด็กคนนั้น มีเพดาน 60% ของบำนาญชราภาพ AHV สูงสุด (ปี 2026 เท่ากับ CHF 1,512/เดือน; ปี 2027 เท่ากับ CHF 1,536/เดือน) ไม่ใช่เพดานรวมสำหรับพี่น้องทุกคน และการแต่งงานใหม่ของผู้ปกครองที่ยังมีชีวิตไม่ทำให้สิทธิเด็กกำพร้าสิ้นสุดเอง

04AHV จ่ายนานกี่ปี? เหตุใดสิทธิจึงเปลี่ยน?

ตามกฎหมายปัจจุบัน แม่ม่ายที่เข้าเกณฑ์และพ่อม่ายที่อยู่ภายใต้มาตรการเปลี่ยนผ่าน อาจได้รับบำนาญต่อเนื่องตลอดชีวิต ไม่ใช่ทุกคนได้เพียง 5 ปีหรือ 10 ปี

แต่คำว่า «ตลอดชีวิต» ไม่ใช่การรับรองว่าจะได้จำนวนเดิมทุกเดือนโดยไม่เปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะเมื่อ แต่งงานใหม่ หรือ ถึงวัยรับบำนาญชราภาพ

เมื่อถึงวัยเกษียณ ต้องเปรียบเทียบยอดรายปี เพราะ AHV ผู้รอดชีวิตจ่าย 12 งวด แต่บำนาญชราภาพมีงวดที่ 13 ตั้งแต่ปี 2026 และมีเกณฑ์เงินเพิ่มกรณีเป็นม่ายภายใต้เพดานกฎหมาย

บทความแยกเรื่องการเทียบบำนาญสองสิทธิ: ถึงวัยเกษียณแล้ว ยังรับ AHV ของตัวเองไหม? →

05Pensionskasse จ่ายเท่าไร และนานแค่ไหน?

กฎหมายขั้นต่ำ BVG ใช้เงื่อนไขเดียวกันสำหรับคู่สมรสหญิงและชาย ผู้รอดชีวิตเข้าเกณฑ์รับบำนาญเมื่อ ต้องรับผิดชอบอุปการะบุตรอย่างน้อยหนึ่งคน หรือ อายุอย่างน้อย 45 ปีและสมรสมาอย่างน้อย 5 ปี

บำนาญคู่สมรสตามขั้นต่ำ BVG คิดเป็น 60% ของบำนาญชราภาพหรือบำนาญทุพพลภาพเต็มจำนวนที่เกี่ยวข้องตามกฎหมาย โดยฐานคำนวณขึ้นกับว่าเสียชีวิตระหว่างทำงานหรือเมื่อเริ่มรับบำนาญแล้ว

ตารางเป็นตัวอย่างสูตร 60% เท่านั้น ไม่ใช่จำนวนเงินที่กองทุนทุกแห่งต้องจ่ายจริง ส่วนที่เกินขั้นต่ำ BVG อาจใช้สูตรเฉพาะตามข้อบังคับกองทุน

บำนาญคู่สมรส BVG โดยหลักจ่ายจนผู้รับเสียชีวิตหรือแต่งงานใหม่ ไม่ได้มีระยะเวลาตายตัว 5 หรือ 10 ปี

หากไม่เข้าเงื่อนไขรับบำนาญรายเดือน กฎหมายขั้นต่ำยังให้ เงินชดเชยครั้งเดียวเท่ากับบำนาญ 3 ปี ทั้งนี้ต้องตรวจว่าผู้เสียชีวิตมีความคุ้มครองกับกองทุน และเคยเลือกรับเงินเกษียณเป็นเงินก้อนหรือไม่

06ถ้าหย่าแล้ว อดีตคู่สมรสเสียชีวิตล่ะ?

สิทธิของ อดีตภรรยา และ อดีตสามี จาก AHV ไม่เหมือนเงื่อนไขของผู้ที่ยังสมรสกัน เช่น อดีตภรรยามีเกณฑ์พิเศษเรื่องสมรส 10 ปี อายุเมื่อหย่า และบุตร ส่วนอดีตสามีมีข้อกำหนดจำกัดต่างออกไป

สำหรับ Pensionskasse สิทธิหลังหย่าเกี่ยวข้องกับระยะเวลาสมรสอย่างน้อย 10 ปีและคำพิพากษาหย่าที่ให้สิทธิค่าเลี้ยงดูตามเงื่อนไขกฎหมาย ไม่ได้เกิดขึ้นอัตโนมัติทุกกรณี

จึงต้องแยกกรณี “เป็นม่ายขณะยังสมรส” กับ “อดีตคู่สมรสเสียชีวิตหลังหย่า” ก่อนประเมินจำนวนเงินและระยะเวลารับ

07กฎหมายปฏิรูปใหม่จะเปลี่ยนอะไร?

ร่างกฎหมาย AHV หมายเลข 24.078 มุ่งปรับหลักเกณฑ์บำนาญผู้รอดชีวิตให้สัมพันธ์กับการดูแลบุตรและลดความแตกต่างระหว่างหญิงกับชาย ข้อเสนอที่ถูกอภิปรายรวมถึงการจ่ายบำนาญผู้ปกครองที่เหลืออยู่จนบุตรคนเล็กอายุ 25 ปีและมาตรการช่วยเหลือช่วงเปลี่ยนผ่าน

แต่ร่างกฎหมายนี้ยังไม่มีผลบังคับใช้ ข้อมูลเกี่ยวกับอายุ 25 ปี ระยะจ่ายแบบใหม่ และการคุ้มครองผู้รับเดิมเป็น รายละเอียดในกระบวนการนิติบัญญัติ ซึ่งยังแก้ไขได้ ไม่ใช่เหตุให้หยุดเงินตามกฎปัจจุบัน

ข้อเสนอนี้เป็นการปรับ AHV ไม่ได้เปลี่ยนสิทธิขั้นต่ำของ Pensionskasse/BVG ในบทความนี้โดยอัตโนมัติ

08สรุป: ต้องรู้อะไรก่อนคำนวณสิทธิของตัวเอง?

สิทธิบำนาญแม่ม่าย–พ่อม่าย ไม่มีจำนวนเงินหรือระยะเวลาจ่ายเท่ากันทุกครอบครัว ควรตรวจสถานะสมรส จำนวนบุตร อายุเมื่อคู่สมรสเสียชีวิต ประวัติ AHV สถานะ Pensionskasse และประเทศที่พำนัก ก่อนนำตัวเลขไปวางแผนค่ะ

คำศัพท์ท้ายบท

Witwenrente — บำนาญแม่ม่าย · Witwerrente — บำนาญพ่อม่าย · Hinterlassenenrente — บำนาญผู้รอดชีวิต · Pensionskasse/BVG — เสาที่ 2 · Ausgleichskasse — สำนักงานกองทุนชดเชย AHV · Vorsorgereglement — ข้อบังคับกองทุน