เงินแม่ม่ายในสวิตเซอร์แลนด์: สามีเสียชีวิต ไม่มีลูก มีสิทธิอะไรบ้าง?
เงินหลังสามีเสียชีวิตอาจมาจากหลายสิทธิ จึงไม่ควรเรียกรวมทั้งหมดว่า “มรดก”
ตอนนี้เป็นตอนที่เขียนยากที่สุดตอนหนึ่ง เพราะคนที่ต้องจัดการเรื่องเหล่านี้ มักอยู่ในช่วงที่ไม่มีแรงอ่านเอกสาร
ฉันจึงเรียบเรียงให้สั้นและตรงที่สุด ถ้าวันนี้อ่านได้แค่ส่วนเดียว อ่านกล่องด้านล่างก็พอค่ะ
ในบทนี้มี 7 หัวข้อ
เงินหลังคู่สมรสเสียชีวิต อาจมาจาก 6 กลุ่มหลัก
แต่ละกลุ่มอยู่คนละกฎหมาย และมีผลทางภาษีไม่เหมือนกัน สิ่งสำคัญไม่ใช่วันที่เงินเข้าบัญชี แต่เป็นสิทธิที่ทำให้ได้เงินก้อนนั้น
กฎหมาย AHV · ยื่นกับ Ausgleichskasse หรือ SAK2เงินจาก 2. Säule
Pensionskasse หรือ Freizügigkeit · ตรวจ BVG, Reglement และลำดับผู้รับผลประโยชน์3เงินจาก Säule 3a
จ่ายตามลำดับผู้รับผลประโยชน์ที่กฎหมายกำหนด4เงินจากประกันชีวิต
ตรวจผู้รับผลประโยชน์และเงื่อนไขในกรมธรรม์5ส่วนแบ่งทรัพย์สินของคู่สมรส
เป็นทรัพย์สินของผู้รอดชีวิตเอง ไม่ใช่มรดก6มรดกของผู้เสียชีวิต
แบ่งตามกฎหมายมรดก พินัยกรรม หรือสัญญามรดก
บำนาญผู้รอดชีวิตจาก AHV (ประกันชราภาพและผู้รอดชีวิตของรัฐ)
หญิงที่สามีเสียชีวิตและไม่มีลูก อาจได้ Witwenrente (บำนาญแม่ม่าย) ถ้า
คนต่างชาติที่ไม่มีสัญชาติสวิส รวมถึงผู้รอดชีวิต มีสิทธิรับบำนาญ AHV เฉพาะช่วงที่ยังมีภูมิลำเนาในสวิส กฎเรื่องการจ่ายไปต่างประเทศนี้ใช้กับแม่ม่ายที่รับบำนาญผู้รอดชีวิตด้วย
รัฐสภากำลังพิจารณาปฏิรูปบำนาญผู้รอดชีวิต ร่างที่สภาผู้แทนฯ รับไว้ต้องการจ่ายเฉพาะผู้ที่มีลูกอายุต่ำกว่า 25 ปี ถ้าผ่าน แม่ม่ายที่ไม่มีลูกจะได้รับผลกระทบโดยตรง ตามร่าง บำนาญที่รับอยู่แล้วจะได้รับการคุ้มครองเป็นส่วนใหญ่ ถาม SAK หรือ Ausgleichskasse ว่ากรณีของคุณใช้กฎฉบับไหน และขอคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษร
เงินจาก Pensionskasse (กองทุนบำนาญหลักที่ 2)
ต้องตรวจทั้งกฎหมาย BVG และ Reglement เพราะกองทุนให้สิทธิมากกว่าขั้นต่ำได้
คู่สมรสได้บำนาญ ถ้าต้องดูแลลูก หรืออายุอย่างน้อย 45 ปีและแต่งงานมาอย่างน้อย 5 ปี ถ้าไม่เข้าเงื่อนไข ได้เงินก้อนครั้งเดียวเท่ากับบำนาญ 3 ปี Reglement อาจให้มากกว่านี้
ถ้าสามีเกษียณแล้ว
คำถามที่ต้องถามกองทุน
- ได้เป็นบำนาญรายเดือนหรือเงินก้อน
- คุณเข้าเงื่อนไขอัตโนมัติไหม ต้องมีอายุหรือปีสมรสเท่าไร
- ต้องยื่นคำขอและเอกสารภายในเมื่อไร
- มีเงินช่วยเหลือกรณีเสียชีวิตเพิ่มไหม
เงินจากประกันชีวิต
ใครได้เงิน ดูจากผู้รับผลประโยชน์ในกรมธรรม์ และกฎหมายที่ใช้กับกรมธรรม์นั้น ไม่ใช่ดูแค่พินัยกรรม
สิ่งที่ต้องหาให้เจอ
- มีกรมธรรม์อะไรบ้าง ทำกับบริษัทไหน
- ใครเป็นผู้รับผลประโยชน์
- เงินจ่ายตรงให้ผู้รับผลประโยชน์ หรือรวมอยู่ในกองมรดก
- ต้องแจ้งเคลมภายในเมื่อไร และใช้เอกสารอะไรบ้าง
ทรัพย์สินจากกองมรดก
ก่อนแบ่งมรดก ต้องแยกทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสก่อน เรียกว่า güterrechtliche Auseinandersetzung (การแบ่งทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส) ส่วนที่เป็นของคุณอยู่แล้วไม่ใช่มรดก
“ไม่มีลูก” ไม่ได้แปลว่าคู่สมรสได้มรดกทั้งหมดเสมอไป ถ้าบิดามารดาหรือทายาทในสายบิดามารดาของสามียังมีชีวิตอยู่ คู่สมรสได้ 3/4 ถ้าไม่มีทายาทสายนี้ คู่สมรสได้ทั้งหมด ตั้งแต่ปี 2023 บิดามารดาไม่มีส่วนที่กฎหมายสงวนไว้แล้ว สามีจึงทำพินัยกรรมยกให้คู่สมรสได้มากกว่านี้
เอกสารที่ต้องมี
- ใบมรณบัตร
- หนังสือรับรองทายาท Zürich เรียกว่า Erbschein ออกโดย Bezirksgericht · บาง Kanton เรียก Erbbescheinigung
- พินัยกรรมหรือสัญญามรดก (ถ้ามี)
- เอกสารแบ่งทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส และเอกสารแบ่งมรดก
- รายการทรัพย์สินและหนี้สินของสามี
ภาษีเงินได้กับภาษีมรดกเป็นคนละเรื่อง
ภาษีมรดกเป็นกฎหมายระดับ Kanton ขึ้นกับความสัมพันธ์กับผู้เสียชีวิต และ Kanton ที่มีอำนาจเก็บ คู่สมรสได้รับยกเว้นภาษีมรดกในทุก Kanton รวมถึง Zürich
เงินจากการขายบ้าน
บ้านไม่ใช่เงินอีกกองหนึ่ง ต้องแยกก่อนว่าส่วนใดเป็นของคู่สมรส และส่วนใดอยู่ในกองมรดก หากขายบ้าน เงินที่ได้จากการขายไม่เท่ากับกำไร
ข้อมูลที่ต้องหาให้ครบ
- ราคาซื้อเดิม และค่าปรับปรุงที่มีหลักฐาน (นำมาหักได้)
- กรรมสิทธิ์เดิมเป็นของใคร และถือคนละสัดส่วนเท่าไร
ถามภาษีนี้ที่ Steueramt ของ Kanton หรือ Gemeinde ที่บ้านตั้งอยู่ ไม่ใช่ Kanton ที่คุณย้ายไปอยู่ภายหลัง รายละเอียดต่างกันตาม Kanton
ก่อนโอนเงินเข้าไทย: จัดแฟ้มแยกตามที่มา
ไม่จำเป็นต้องโอนคนละวันเสมอไป แต่ถ้าโอนรวม ให้ทำตารางสรุปยอดว่าแต่ละส่วนมาจากไหน เท่าไร เพราะถ้ากรมสรรพากรไทยหรือธนาคารถาม คุณต้องอธิบายได้ว่าส่วนไหนคือบำนาญ เงิน Pensionskasse ประกันชีวิต มรดก หรือเงินจากการขายทรัพย์สิน (ดู EP.4)
สามีของฉันเสียชีวิตเมื่อ [วันที่] ฉันอายุ [อายุ] ปี แต่งงานกันมา [จำนวน] ปี ไม่มีลูก ฉันถือสัญชาติ [ระบุ] กรุณาแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรว่า 1) ฉันมีสิทธิได้ Witwenrente ไหม 2) ถ้าย้ายไปไทย ยังจ่ายต่อได้ไหม 3) ถ้าไม่ได้ มีทางเลือกอะไรบ้าง เช่น การขอคืนเงินสมทบ 4) ต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง
Deutsch · ส่งให้ Ausgleichskasse หรือ SAK ได้เลยMein Ehemann ist am [Datum] verstorben. Ich bin [Alter] Jahre alt, wir waren [Anzahl] Jahre verheiratet und haben keine Kinder. Ich besitze folgende Staatsangehörigkeit(en): [bitte ergänzen]. Bitte teilen Sie mir schriftlich mit: 1. Habe ich Anspruch auf eine Witwenrente? 2. Wird die Rente weiter ausbezahlt, wenn ich nach Thailand ziehe? 3. Falls nicht: Welche Möglichkeiten habe ich, zum Beispiel eine Rückvergütung von Beiträgen? 4. Welche Unterlagen benötigen Sie von mir?
ในช่วงเวลานี้ เรื่องเอกสารอาจเป็นสิ่งสุดท้ายที่คุณอยากจัดการ แต่มีสองเรื่องที่ไม่ควรปล่อยไว้นาน
- แจ้งการเสียชีวิต และยื่นคำขอกับหน่วยงาน กองทุน และบริษัทประกัน
- ตัดสินใจเรื่องรับหรือสละมรดก ถ้าสงสัยเรื่องหนี้
มีกำหนด 3 เดือน
ส่วนการโอนเงินกลับไทยรอได้ ควรรอจนแยกสิทธิ เจ้าของเงิน ภาษี และเอกสารของแต่ละก้อนได้ชัด และตรวจสถานะผู้อยู่ในประเทศไทยทางภาษีในปีที่จะโอนแล้ว เงินอยู่ในบัญชีสวิสต่อได้ แต่ต้องตรวจค่าธรรมเนียมและเงื่อนไขของธนาคารหลังย้ายประเทศด้วย
ถ้าทำได้เรื่องเดียว
เปิดแฟ้มแรก แล้วเขียนรายชื่อหน่วยงาน กองทุน และบริษัทประกันที่ต้องแจ้ง
ทำทีละเรื่อง ไม่ต้องทำทุกอย่างในวันเดียวค่ะ
แหล่งข้อมูลทางการ
- AHV/IV Informationsstelle — Merkblatt 3.03: Hinterlassenenrenten der AHV
- AHV/IV Informationsstelle — Merkblatt 880: Die Schweiz verlassen
- BSV — Anpassung der Witwen- und Witwerrenten
- Fedlex — AHVG Art. 18 และ 24, BVG Art. 19, ZGB
- Kanton Zürich — Erbschaftssteuer และ Grundstückgewinnsteuer
- ดูแหล่งอ้างอิงทั้ง 10 แหล่งของซีรีส์ →
คำศัพท์ใหม่ในบทนี้
- Witwenrente
- บำนาญแม่ม่าย
- güterrechtliche Auseinandersetzung
- การแบ่งทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส ก่อนแบ่งมรดก
- Erbschein / Erbbescheinigung
- หนังสือรับรองทายาท ชื่อเรียกต่างกันตาม Kanton
- Grundstückgewinnsteuer
- ภาษีกำไรจากการขายอสังหาริมทรัพย์
เปิด Dictionary 4 ภาษา (Deutsch / Français / Italiano / ไทย) →
เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล
กฎหมาย อัตรา แบบฟอร์ม และแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจกับหน่วยงานหรือสถาบันที่รับผิดชอบก่อนดำเนินการจริง