ไทม์ไลน์ 24 เดือน: เตรียมกลับไทยแบบมีแผน
6 ช่วงเวลา ทำอะไรก่อนหลัง และเรื่องไหนย่นเวลาไม่ได้
ย่นเวลาไม่ได้ = เรื่องที่มีกำหนดเวลาตามกฎหมายหรือต้องทำตามลำดับ รีบแค่ไหนก็ย่นไม่ได้
☐ = ช่องให้ติ๊กเมื่อทำเรื่องนั้นแล้ว หน้าเว็บจะจำไว้ให้
เปิดจาก Facebook อยู่? แตะ ⋯ แล้วเลือก “เปิดในเบราว์เซอร์” ก่อนติ๊ก ไม่อย่างนั้นการติ๊กอาจหายเมื่อปิดหน้า
ถ้าจะกลับในอีกประมาณ 12 เดือน ให้เริ่มที่บล็อก 3 และย้อนตรวจบล็อก 1–2 ทันที รายการที่ยังค้างควรทำควบคู่กัน
ในหน้านี้
เดือนที่ 24 ถึง 19บล็อก 1 · ตัดสินใจให้ชัด ก่อนแตะเงินก้อนไหน
1.1 ออกจากสวิสถาวรจริงไหม
นี่คือคำถามทางกฎหมาย ไม่ใช่คำถามความรู้สึก คำตอบกำหนดทุกอย่างที่ตามมา
⚠ เหตุผลของสองคำขออาจขัดกัน
1.2 ดูสัญชาติของตัวเอง: ทางแยกใหญ่ที่สุดของ AHV
สวิสกับไทยไม่มี Sozialversicherungsabkommen (ความตกลงด้านประกันสังคม) อ่านต่อใน ซีรีส์กลับไทยแบบมีแผน EP.8
ถือสัญชาติไทยอย่างเดียว
- เงินคืน AHV อาจสูงสุดเท่ากับ 8.7% ของรายได้รวมที่ใช้คำนวณ แบ่งเป็นส่วนลูกจ้าง 4.35% และนายจ้าง 4.35% แต่ยอดจริงอาจถูกลดลงตามหลักคำนวณของ ZAS ไม่รวมเงินสมทบ IV และ EO และไม่มีดอกเบี้ย
- เงื่อนไข: จ่ายสมทบมาแล้วอย่างน้อย 1 ปี และคู่สมรสกับลูกอายุต่ำกว่า 25 ปีต้องออกจากสวิสด้วย (ยกเว้นลูกที่บรรลุนิติภาวะและเรียนจบแล้ว อ่านต่อใน ซีรีส์กลับไทยแบบมีแผน EP.9)
- ยื่นได้ไม่เกิน 5 ปีหลังถึง Referenzalter (วัยรับบำนาญอ้างอิง)
- เงินคืนถูกหัก Quellensteuer (ภาษีหัก ณ ที่จ่าย)
ถือสองสัญชาติ ไทย + สวิส
freiwillige AHV/IV: ต้องอยู่ในระบบภาคบังคับต่อเนื่องอย่างน้อย 5 ปีก่อนย้ายออก และสมัครภายใน 1 ปีนับจากวันพ้นระบบภาคบังคับ พลาดแล้วสมัครย้อนหลังไม่ได้
1.3 รวบรวมตัวเลขทั้งหมดมาวางบนโต๊ะ
1.4 กำหนดปีและเดือนที่จะกลับ แล้วนับ 180 วัน
เดือนที่ 18 ถึง 13บล็อก 2 · จัดโครงสร้างบัญชีและเงิน
2.1 เลือก Kanton ของมูลนิธิที่จะจ่ายเงิน
ตรวจกับตาราง DBA ของ ESTV ก่อนย้ายมูลนิธิ
Kanton Schwyz มักถูกยกเป็นตัวอย่าง Kanton ที่อัตรา Quellensteuer สำหรับเงินก้อนต่ำ ให้เทียบตารางของปีที่จะจ่ายจริง
- ย้ายได้เมื่อออกจากนายจ้างแล้ว เงินออกจาก Pensionskasse เป็น Austrittsleistung ก่อน
- แยกเป็นบัญชี Freizügigkeit ได้ไม่เกิน 2 บัญชี เพื่อทยอยถอนคนละปีภาษี
- ย่นเวลาไม่ได้ การย้ายมูลนิธิใช้เวลาหลายสัปดาห์ อย่าทำนาทีสุดท้าย
2.2 บัญชีไหน “อยู่ต่อได้” หลัง Abmeldung
ธนาคารและโบรกเกอร์มีนโยบายลูกค้าต่างประเทศต่างกัน บางเจ้าปิดบัญชีทันทีที่คุณเปลี่ยนที่อยู่ บางเจ้าเก็บไว้แต่คิดค่าธรรมเนียมเพิ่ม
2.3 แยกบัญชี “เงินเก่า” กับ “เงินได้ใหม่”
• เงินได้ที่เกิดก่อน 1 ม.ค. 2024 (2567) ไม่อยู่ในเกณฑ์ใหม่ นำเข้าไทยเมื่อไรก็ได้
• เงินได้ที่เกิดตั้งแต่ 1 ม.ค. 2024 ถ้าปีที่เกิดคุณอยู่ไทยครบ 180 วัน และนำเข้าไทย ต้องนำมารวมคำนวณภาษี
2.4 อย่าวางแผนบนร่างกฎหมาย
ตรวจล่าสุดเดือนสิงหาคม 2026: ยังไม่พบประกาศในราชกิจจานุเบกษา กฎที่ใช้จริงกับการโอนเงินปีนี้คือ ป.161/162
ถ้ากฎออกมาโดยมีวันบังคับใช้หรือขอบเขตต่างจากที่คาด เงินที่โอนไปแล้วจะถูกประเมินตามกฎที่บังคับใช้จริงในวันนั้น
2.5 เคลียร์หนี้และภาระผูกพัน
- สินเชื่อ ลีสซิ่งรถ บัตรเครดิต
- Betreibung ที่ค้างอยู่ ต้องเคลียร์ก่อน จะเป็นปัญหาตอนขอเอกสารและตอนแจ้งย้ายออก
- ประกันชีวิตหรือ Säule 3b: อ่านเงื่อนไขเวนคืนให้ละเอียด การเวนคืนก่อนกำหนดมักขาดทุน เทียบกับการถือต่อจากต่างประเทศ ถ้าบริษัทอนุญาต
เดือนที่ 12 ถึง 7บล็อก 3 · สัญญา งาน และเอกสาร
3.1 สัญญาเช่าบ้าน
- ตรวจ Kündigungsfrist ปกติ 3 เดือน และ Kündigungstermin ซึ่งมักจำกัดเฉพาะวันที่ระบุในสัญญา
- ถ้าวันกลับไม่ตรงวันสิ้นสุดสัญญา ต้องหา Nachmieter ที่ยอมรับเงื่อนไขเดิม
- Mietkaution มักได้คืนหลังคุณกลับไทยแล้ว เตรียมบัญชีรับเงินไว้
3.2 การงาน
- แจ้งลาออกตาม Kündigungsfrist ในสัญญาจ้าง
- ขอ Arbeitszeugnis ฉบับสมบูรณ์ก่อนออก
- ขอแบบฟอร์ม Barauszahlung จาก Pensionskasse ล่วงหน้า เพื่อดูว่าต้องใช้เอกสารอะไร
3.3 ลายเซ็นคู่สมรส ย่นเวลาไม่ได้
คุยเรื่องนี้ในครอบครัวให้จบก่อนยื่นใบลาออก
3.4 เอกสารฝั่งไทย: เริ่มเร็วกว่าที่คิด
เดือนที่ 6 ถึง 4บล็อก 4 · สุขภาพและของใช้
4.1 ประกันสุขภาพ: จุดที่คนพลาดมากที่สุด
- ส่ง Abmeldebestätigung ให้ Krankenkasse ไม่ส่ง บริษัทจะเรียกเก็บเบี้ยต่อ
- Zusatzversicherung เป็นสัญญาคนละฉบับ ต้องบอกเลิกแยก และมักมีกำหนดบอกเลิกของตัวเอง
4.2 ใช้ประกันสวิสให้คุ้มก่อนหมด
ตรวจสุขภาพ ทันตกรรม แว่นตา การผ่าตัดที่เลื่อนไว้ ขอใบสั่งยาและประวัติการรักษาเป็นภาษาอังกฤษติดตัวไปด้วย
4.3 ใบขับขี่ ต้องยืนยัน
- ระยะยาวควรทำใบขับขี่ไทย ตรวจเงื่อนไขการแลกกับกรมการขนส่งทางบกล่วงหน้า
- ขอใบรับรองการมีใบขับขี่และแปลรับรองตั้งแต่ยังอยู่สวิส
4.4 ขนของกลับ
- ขอใบเสนอราคาขนย้ายทางเรืออย่างน้อย 3 เจ้า
- รถยนต์: ภาษีนำเข้ารถมือสองสูงมาก ขายในสวิสแล้วซื้อใหม่ที่ไทยมักคุ้มกว่า
เดือนที่ 3 ถึง 1บล็อก 5 · 90 วันสุดท้าย
5.1 นัดแจ้งย้ายออก
- Stadt Zürich ทำที่ Kreisbüro ตามเขตที่อยู่ Gemeinde อื่นใช้ชื่ออื่น เช่น Einwohnerkontrolle ขั้นตอนคล้ายกันแต่ไม่เหมือนกันทุกที่
- แจ้งล่วงหน้าได้ ไม่ต้องรอวันสุดท้าย
- ขอ Abmeldebestätigung หลายฉบับ เอกสารนี้คือกุญแจของทุกอย่างที่เหลือ
5.2 ภาษีสวิส
- หน้าที่เสียภาษีในสวิสสิ้นสุดวันที่ย้ายออก ต้องยื่น Steuererklärung ปีสุดท้าย ครอบคลุมต้นปีถึงวันย้าย
- Zürich Steueramt อาจขอ Sicherstellung โดยเฉพาะถ้ามีภาษีค้าง เตรียมเงินส่วนนี้ไว้
- ถ้าคุณถูกหัก Quellensteuer จากเงินเดือน และจะขอ nachträgliche ordentliche Veranlagung กำหนดยื่นคือ 31 มีนาคมของปีถัดไป ตอนนั้นคุณอยู่ไทยแล้ว
5.3 ลำดับที่สำคัญที่สุด ย่นเวลาไม่ได้
5.4 บอกเลิกสัญญาอื่น (แนบ Abmeldebestätigung)
5.5 ที่อยู่รับจดหมายในสวิส ย่นเวลาไม่ได้
จดหมายราชการจะตามมาอีกเป็นปี เช่น แบบภาษี ใบประเมิน เอกสาร Pensionskasse และเงินประกันการเช่า
- ตั้ง Zustelladresse หรือผู้รับมอบอำนาจในสวิส
- ตั้งบริการส่งต่อจดหมายของไปรษณีย์สวิส (มีระยะเวลาจำกัด)
- ให้ที่อยู่ไทยกับหน่วยงานที่รับที่อยู่ต่างประเทศได้
เดือนที่ 0 และหลังกลับ 1–12 เดือนบล็อก 6 · ยื่นเรื่องเงินก้อนและกลับเข้าระบบไทย
6.1 ยื่นเรื่องเงินก้อน (หลังถึงไทยและมีที่อยู่แล้ว)
ถ้าแยกบัญชี Freizügigkeit ไว้ 2 บัญชี ให้ถอนคนละปีปฏิทิน
6.2 ภาษีไทย
- ทบทวนว่าปีที่กลับ คุณอยู่ไทยถึง 180 วันหรือไม่
- ถ้าเป็นผู้อยู่ในประเทศไทยทางภาษี และนำเงินได้ที่เกิดตั้งแต่ปี 2024 เข้ามา ต้องยื่นแบบภายในสิ้นมีนาคมของปีถัดไป
- เก็บหลักฐานว่าเงินแต่ละก้อนคืออะไร เกิดปีไหน เสียภาษีสวิสไปเท่าไร
- ความตกลงภาษีซ้อนไทย–สวิสช่วยขจัดภาษีซ้ำซ้อน แต่ไม่ได้แปลว่าทุกรายการไม่ต้องเสียภาษี ต้องดูตามประเภทเงินได้
6.3 กลับเข้าระบบไทย
- แจ้งย้ายเข้าทะเบียนบ้าน ทำหรือต่อบัตรประชาชน
- หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ: ต้องลงทะเบียนเลือกหน่วยบริการ ไม่ได้อัตโนมัติ
- ประกันสังคม: ทำงานต่อดูมาตรา 33 · อาชีพอิสระดูมาตรา 40 · มาตรา 39 ต้องยืนยัน ใช้ได้เฉพาะคนที่เคยจ่ายตามมาตรา 33 ครบตามเกณฑ์และสมัครภายในเวลาที่กำหนดหลังออกจากงาน คนที่ทำงานต่างประเทศหลายปีมักไม่เข้าเกณฑ์
- เปิดบัญชีธนาคารไทย และแจ้งธุรกรรมเงินโอนจากต่างประเทศตามเกณฑ์ของธนาคาร
6.4 เก็บเอกสารสำคัญระยะยาว
เพื่อความปลอดภัย แนะนำให้เก็บเอกสารชุดนี้อย่างน้อย 10 ปี เพราะอาจต้องใช้พิสูจน์ที่มาของเงิน ปีที่เกิดรายได้ และภาษีที่ชำระแล้ว: Abmeldebestätigung · Steuererklärung ทุกปี · Lohnausweis · หนังสือแจ้งการจ่ายเงินก้อน · หลักฐาน Quellensteuer · Kontoauszug ณ 31 ธ.ค. 2023 และสแกนเก็บบนคลาวด์ด้วย
กับดัก 8 ข้อที่เจอบ่อยที่สุด
จุดที่ต้องให้หน่วยงานยืนยันก่อนลงมือ
ถ้าทำได้เรื่องเดียว
ตอบข้อ 1.1 ให้ได้ก่อน: ออกถาวรจริงไหม ทุกขั้นตอนหลังจากนี้ขึ้นกับคำตอบนี้
แล้วค่อยเลือกช่วงเวลาของคุณด้านบน เพื่อดูว่าต้องทำอะไรต่อค่ะ
แหล่งข้อมูลทางการ
- Fedlex — AIG Art. 61 · FZG Art. 5 · AHVG Art. 18 · OR
- AHV/IV Informationsstelle — Merkblatt 880: Die Schweiz verlassen
- ESTV — Quellensteuer nach DBA
- กรมสรรพากร — คำถาม-คำตอบ ป.161/2566 และ ป.162/2566
- กรมสรรพากร — กฎหมายออกใหม่
- กรมศุลกากร — ของใช้ในบ้านเรือนของผู้ย้ายภูมิลำเนา
- ดูแหล่งอ้างอิงทั้ง 10 แหล่งของซีรีส์
คำศัพท์ในหน้านี้
- endgültiges Verlassen der Schweiz
- การออกจากสวิสถาวร
- Niederlassungsbewilligung C
- ใบอนุญาตพำนักถาวร (Permit C)
- Pensionskasse / Austrittsleistung
- กองทุนบำนาญหลักที่ 2 / เงินที่โอนออกเมื่อออกจากงาน
- Freizügigkeitskonto
- บัญชีพักเงินบำนาญหลักที่ 2
- Säule 3a / Säule 3b
- การออมเกษียณแบบผูกพัน / การออมอิสระ
- AHV-Rente / Rückvergütung
- บำนาญ AHV / การขอคืนเงินสมทบ AHV
- freiwillige AHV/IV
- ประกัน AHV/IV ภาคสมัครใจ
- IK-Auszug
- รายการบัญชีเงินสมทบ AHV รายบุคคล
- Quellensteuer
- ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
- Abmeldung / Abmeldebestätigung
- การแจ้งย้ายออก / หนังสือรับรองการแจ้งย้ายออก
- Betreibung
- การบังคับชำระหนี้
- Kündigungsfrist / Kündigungstermin
- ระยะเวลาแจ้งล่วงหน้า / วันที่บอกเลิกได้
- Mietkaution / Nachmieter
- เงินประกันการเช่า / ผู้เช่าต่อ
- Beglaubigung
- การรับรองลายเซ็นหรือเอกสาร
- Grundversicherung / Zusatzversicherung
- ประกันสุขภาพภาคบังคับ / ประกันเสริม
- Sicherstellung
- หลักประกันภาษี
- Zustelladresse
- ที่อยู่สำหรับรับเอกสารในสวิส
- SAK / ZAS
- สำนักงาน AHV สำหรับผู้อยู่ต่างประเทศ / สำนักงานกลางที่ SAK สังกัด
เรียบเรียงจากแหล่งข้อมูลทางการเพื่อความเข้าใจทั่วไป กฎเกณฑ์เปลี่ยนได้ และหลายเรื่องต่างกันตาม Kanton โปรดตรวจกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจทุกครั้ง