ฉันเขียนตอนนี้เพิ่มเข้ามา เพราะรู้สึกว่าซีรีส์ยังไม่จบจริง
คุณรู้แล้วว่าถอนเงินอย่างไร ขอคืนภาษีสวิสอย่างไร และต้องเก็บเอกสารอะไร
แต่พอเงินถึงไทยแล้ว หลายคนยังไม่รู้ว่าต้องยื่นภาษีหรือไม่ และควรเริ่มจากตรงไหน
ตอนนี้จะพาไปทีละขั้นค่ะ
ดู 8 ขั้นในบทนี้
คุณเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีไทยหรือยัง
เกณฑ์ตามมาตรา 41 วรรคสาม คือ อยู่ในประเทศไทยรวมกัน “ถึง 180 วัน” ในปีภาษีเดียวกัน โดยนับรวมหลายช่วงได้ ไม่จำเป็นต้องอยู่ต่อเนื่องกันค่ะ [1]
ปีแรกที่คุณย้ายกลับ จึงต้องนับวันให้ดี
ถ้าคุณกลับเดือนสิงหาคม คุณอาจยังอยู่ในไทยไม่ถึง 180 วันในปีนั้น
เรื่องนี้มีผลต่อการพิจารณาเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามาในไทย
เก็บหลักฐานไว้เสมอ — หนังสือเดินทาง ข้อมูลวันเดินทาง ตั๋วเครื่องบิน และตารางบันทึกของคุณเอง
อย่าใช้เพียงความรู้สึกว่า “ปีนี้อยู่ไทยเกือบทั้งปี” เพราะกฎหมายดูจำนวนวันจริง
แยกก่อนว่าเงินที่โอนเข้าไทยคือเงินอะไร
เงินทุกก้อนที่โอนจากสวิสเข้าไทย ไม่ได้กลายเป็นเงินได้ที่ต้องเสียภาษีโดยอัตโนมัติ
ต้องแยกให้ได้ว่าเป็น:
- เงินได้ที่เกิดขึ้นในต่างประเทศ
- เงินออมเดิมหรือเงินต้นที่สะสมไว้
- เงินบำนาญหรือเงินก้อนจากระบบเกษียณ
- เงินจากการขายทรัพย์สิน ซึ่งอาจประกอบด้วยเงินต้นและส่วนกำไร
- เงินให้ เงินมรดก เงินกู้ หรือการคืนเงิน
- เงินที่เคยเสียภาษีในต่างประเทศแล้ว
สำหรับเงินได้พึงประเมินจากต่างประเทศที่เกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2024 เป็นต้นไป หากผู้มีเงินได้เป็นผู้อยู่ในประเทศไทยตามเกณฑ์ 180 วันในปีที่เงินได้นั้นเกิด และนำเงินได้นั้นเข้ามาในประเทศไทย ไม่ว่าจะนำเข้าในปีเดียวกันหรือปีภาษีถัดมา ต้องพิจารณานำมารวมคำนวณภาษีในปีที่นำเงินเข้า ตามมาตรา 41 วรรคสองและคำสั่ง ป.161/2566–ป.162/2566 ค่ะ [2]
ส่วนเงินได้พึงประเมินที่เกิดขึ้นจริงก่อนวันที่ 1 มกราคม 2024 เมื่อนำเข้ามาในประเทศไทยตั้งแต่ปี 2024 เป็นต้นไป กรมสรรพากรระบุว่าไม่อยู่ในบังคับต้องนำมารวมคำนวณตามแนวปฏิบัตินี้ค่ะ [2]
ดังนั้น Statement ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2023 จึงมีประโยชน์ในการช่วยแยกยอดเดิม แต่คำว่า “เงินออมเดิม” หรือ “เงินต้น” ไม่ได้ทำให้เงินก้อนนั้นปลอดภาษีโดยอัตโนมัติค่ะ ต้องพิสูจน์ได้ว่าเงินส่วนใดเกิดขึ้นเมื่อใด เป็นเงินได้พึงประเมินหรือไม่ และมีเส้นทางเงินอย่างไร Statement เพียงใบเดียวจึงอาจยังไม่พอ [2]
สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่ “โอนเข้ามาเท่าไร”
แต่คือเงินนั้นเกิดขึ้นเมื่อไร เป็นเงินประเภทใด และนำเข้ามาเมื่อไร
เลขประจำตัวผู้เสียภาษีและระบบ e-Filing
สำหรับบุคคลธรรมดาไทย ให้ใช้เลขประจำตัวประชาชน 13 หลักเป็นเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรในการปฏิบัติการตามประมวลรัษฎากร จึงไม่ต้องไปขอเลขใหม่เพียงเพราะย้ายกลับประเทศไทยค่ะ [3]
แต่ถ้าจะยื่นแบบออนไลน์ คุณต้องสมัครและยืนยันตัวตนในระบบ e-Filing ของกรมสรรพากรก่อน
ทำได้ผ่านระบบของกรมสรรพากร หรือติดต่อสำนักงานสรรพากรพื้นที่ตามกรณี
อย่ารอจนถึงวันสุดท้าย เพราะปีแรกอาจต้องตรวจเอกสาร รายการเงินได้ และสิทธิในเครดิตภาษีต่างประเทศมากกว่าปกติ
ถ้าคุณต้องใช้ Certificate of Residence (หนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษี) ของไทยไปประกอบการขอคืน Quellensteuer ที่สวิส ให้ตรวจเงื่อนไขของกรมสรรพากรด้วยค่ะ
สำหรับบุคคลธรรมดา กรมสรรพากรระบุเอกสารประกอบ เช่น แบบภาษีและใบเสร็จภาษี เลขประจำตัวผู้เสียภาษี และหนังสือเดินทาง และผู้ขอต้องอยู่ในประเทศไทยถึง 180 วันในปีภาษีที่จะขอรับรอง การมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอย่างเดียวจึงไม่เพียงพอค่ะ [4]
ใช้แบบไหนและยื่นเมื่อไร
แบบที่ใช้ต้องดู “ประเภทเงินได้” ไม่ใช่ดูเพียงว่าเงินมาจากต่างประเทศค่ะ
- ภ.ง.ด.91 ใช้สำหรับผู้ที่มีเฉพาะเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) เพียงประเภทเดียว
- ภ.ง.ด.90 ใช้สำหรับกรณีทั่วไป เช่น มีเงินได้หลายประเภท หรือมีเงินได้ประเภทอื่นนอกจากมาตรา 40(1) [5]
ดังนั้นการมีเงินได้จากต่างประเทศไม่ได้แปลว่าต้องใช้ ภ.ง.ด.90 เสมอ ต้องจัดประเภทเงินได้ตามกฎหมายไทยก่อนค่ะ
สำหรับปีภาษี 2568 กรมสรรพากรเผยแพร่ “ใบแสดงเงินได้กรณีมีเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามาในประเทศ” เป็นเอกสารประกอบแบบ โดยให้แยกประเภทเงินได้ ประเทศ ปีที่เงินได้เกิด และจำนวนที่นำเข้าไทย คู่มือเครดิตภาษีต่างประเทศก็ระบุให้นำข้อมูลไปกรอกใน ภ.ง.ด.90 หรือ ภ.ง.ด.91 พร้อมเอกสารนี้ตามกรณี ดังนั้นคนที่มีเงินจากสวิตเซอร์แลนด์ไม่ควรรวมยอดโอนทั้งปีเป็นตัวเลขเดียวโดยไม่แยกรายละเอียดค่ะ [14]
กำหนดยื่นประจำปีอยู่ในช่วงต้นปีถัดจากปีภาษี โดยต้องตรวจประกาศของปีนั้นอีกครั้ง ตัวอย่างปีภาษี 2568 กรมสรรพากรกำหนดแบบกระดาษถึง 31 มีนาคม 2569 และ e-Filing ถึง 8 เมษายน 2569 [6]
นอกจากนี้ยังมีแบบ ภ.ง.ด.94 ซึ่งเป็นการยื่นภาษีครึ่งปีสำหรับเงินได้บางประเภทตามมาตรา 40(5)–(8) ที่เกิดในช่วงครึ่งปีแรกค่ะ [7]
เงินบำนาญหรือการโอนเงินจากต่างประเทศจึงไม่ได้ทำให้ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 โดยอัตโนมัติ ต้องจัดประเภทเงินได้ก่อนว่ามีเงินได้ที่อยู่ในขอบเขต 40(5)–(8) หรือไม่
อัตราภาษีและสิทธิลดหย่อน
ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาไทยใช้อัตราก้าวหน้า โดยเงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกได้รับยกเว้น และอัตราสูงสุด 35% ใช้กับเงินได้สุทธิส่วนที่เกิน 5 ล้านบาทค่ะ [8]
เพราะเป็นอัตราก้าวหน้า การมีเงินได้ถึงช่วงภาษีสูง ไม่ได้แปลว่าเงินได้ทั้งหมดจะถูกเก็บในอัตรานั้น
ค่าลดหย่อนที่อาจเกี่ยวข้องกับคนย้ายกลับ เช่น:
- ค่าลดหย่อนส่วนตัว
- ค่าลดหย่อนคู่สมรสที่ไม่มีเงินได้
- ค่าลดหย่อนอุปการะบิดามารดา เมื่อครบเงื่อนไข
- เบี้ยประกันชีวิตและประกันสุขภาพตามเงื่อนไข
- สิทธิยกเว้นเงินได้สำหรับผู้มีอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป สูงสุด 190,000 บาทตามหลักเกณฑ์
สำหรับผู้มีเงินได้ซึ่งเป็นผู้อยู่ในประเทศไทยและมีอายุครบ 65 ปีในปีภาษีนั้น สิทธิ 190,000 บาทเป็น “การยกเว้นเงินได้พึงประเมิน” ไม่เกินส่วนที่ตนได้รับและไม่เกิน 190,000 บาท ไม่ใช่ค่าลดหย่อนอีกก้อนหนึ่งที่จะนำไปหักซ้ำค่ะ [9]
ตัวเลขและมาตรการลดหย่อนอาจเปลี่ยนได้ จึงควรตรวจข้อมูลของปีภาษีที่จะยื่นอีกครั้ง
เครดิตภาษีต่างประเทศ
ถ้าเงินได้จากสวิตเซอร์แลนด์ต้องนำมารวมคำนวณภาษีในประเทศไทย ต้องเปิด DTA ไทย–สวิสก่อนว่าประเทศใดมีสิทธิเก็บภาษีค่ะ
DTA ฉบับปัจจุบันมีผลใช้มาตั้งแต่ 19 ธันวาคม 1996 [10]
สำหรับเงินบำนาญจากการทำงานเอกชน Art. 17 กำหนดว่า Ruhegehälter และเงินลักษณะเดียวกันที่จ่ายจากการทำงานในอดีตแก่ผู้มีถิ่นที่อยู่ในรัฐหนึ่ง โดยหลักเก็บภาษีได้เฉพาะรัฐถิ่นที่อยู่ค่ะ
ส่วนบำนาญจากการรับราชการอยู่ภายใต้ Art. 18 ซึ่งใช้กติกาต่างออกไป รวมถึงข้อยกเว้นตามสัญชาติและถิ่นที่อยู่ [10]
และต้องไม่เหมารวม 2. Säule กับ Säule 3a ว่าใช้ผลเดียวกันทั้งหมดค่ะ
ตัวอย่างตาราง Quellensteuer ของ Kanton Zürich สำหรับผู้มีถิ่นที่อยู่ในไทยระบุว่า สำหรับ Vorsorge เอกชนจาก 2. Säule บำนาญไม่หัก Quellensteuer และเงินก้อนมีช่องขอคืนได้ ขณะที่ Säule 3a บำนาญยังหัก Quellensteuer และเงินก้อนไม่มีสิทธิขอคืนตามตารางนั้น [11]
AHV ก็ไม่ควรถูกนำกติกาของ 2. Säule หรือ 3a ไปใช้แทนโดยอัตโนมัติ ต้องตรวจการจัดประเภทของเงินนั้นภายใต้ DTA และข้อเท็จจริงของผู้รับแยกต่างหาก
เมื่อประเทศไทยมีสิทธิเก็บภาษีและมีภาษีต่างประเทศที่ใช้เครดิตได้ Art. 20(3) ของ DTA กำหนดว่าเครดิตในไทยต้องไม่เกินภาษีไทยที่ตกบนเงินได้นั้นค่ะ
คู่มือกรมสรรพากรก็กำหนดให้คำนวณเครดิตแยกตาม “ประเทศแหล่งเงินได้” และ “ประเภทเงินได้” [10][12]
หลักสำคัญคือ:
- ตรวจสิทธิเก็บภาษีตาม DTA ก่อน
- แยกเงินได้ตามประเทศและประเภท ห้ามรวมคำนวณเป็นก้อนเดียว
- เครดิตภาษีใช้ได้ไม่เกินเพดานภาษีไทยของเงินได้ส่วนนั้น
- ส่วนภาษีต่างประเทศที่เกินเพดานเครดิต ไม่สามารถยกไปใช้ปีภาษีถัดไปได้
- ต้องเก็บแบบภาษี หนังสือรับรองหักภาษี หลักฐานชำระภาษี และหลักฐานโอนเงินเข้าประเทศไทย [12]
หากภาษีสวิสส่วนใดถูกคืนภายหลัง จำนวนที่ได้รับคืนไม่ควรถูกนับต่อเป็นภาษีต่างประเทศที่ชำระจริงสำหรับเครดิตไทย ต้องปรับการคำนวณและเอกสารให้ตรงกับภาษีที่เหลืออยู่จริง
ดังนั้นต้องแยกตามเงินแต่ละประเภท สิทธิของประเทศผู้จ่าย และจำนวนภาษีที่ถูกเรียกเก็บหรือได้รับคืนจริงค่ะ
เอกสารที่ควรมีตอนยื่น
- สรุปรายการเงินที่เข้าไทยตลอดปี แยกตามก้อน วันที่ และบัญชีต้นทาง
- เอกสารแสดงที่มาของเงินแต่ละก้อน
- หลักฐานว่าเงินได้เกิดขึ้นในปีใด
- Statement ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2023 และเอกสารประกอบสำหรับเงินเก่าที่สะสมไว้
- หนังสือแจ้งสิทธิหรือใบคำนวณเงินจาก AHV, Pensionskasse, Freizügigkeitskonto หรือ Säule 3a
- Quellensteuer-Bescheinigung และใบประเมินภาษีของสวิตเซอร์แลนด์
- หลักฐานการขอคืนภาษีและจำนวนที่ได้รับคืนจริง
- หลักฐานจำนวนวันที่อยู่ในประเทศไทย
- หลักฐานอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้แปลงเงินเป็นเงินบาท — คู่มือกรมสรรพากรให้ใช้อัตราซื้อของธนาคารพาณิชย์ ณ วันที่นำเงินได้เข้าประเทศไทย หรืออัตราซื้อถัวเฉลี่ยอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยตามหลักเกณฑ์ที่ระบุ [12]
- เอกสารค่าลดหย่อนต่าง ๆ
- ถ้ามีเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้าไทย ให้เตรียมรายละเอียดสำหรับ “ใบแสดงเงินได้กรณีมีเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามาในประเทศ” โดยแยกประเทศ ประเภทเงินได้ ปีที่เกิดเงินได้ และยอดที่นำเข้า [14]
อย่ารวมเงินทุกก้อนในบัญชีแล้วเดาว่าเป็นเงินได้ทั้งหมด
และอย่าแยกว่าเป็น “เงินเก่า” เพียงเพราะเงินนั้นอยู่ในบัญชีสวิสมาหลายเดือน
เอกสารต้องช่วยอธิบายได้ว่าเงินเกิดขึ้นเมื่อไรและมาจากอะไร
ปฏิทินปีแรก
01–03เดือนที่ 1–3 หลังกลับ
- สมัครใช้งานระบบ e-Filing
- เปิดบัญชีธนาคารไทยและผูก PromptPay หากต้องใช้รับเงินคืนภาษี
- เริ่มทำตารางบันทึกวันเข้า–ออกประเทศไทย
- บันทึกรายการโอนเงินทุกก้อนและเก็บหลักฐานต้นทาง
04–09เดือนที่ 4–9
- ตรวจว่าปีนั้นอยู่ไทยถึง 180 วันหรือไม่
- ขอหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีเมื่อมีคุณสมบัติและเอกสารครบ
- ดำเนินการขอคืน Quellensteuer ที่สวิตเซอร์แลนด์ตามสิทธิ
- ตรวจว่ามีเงินได้ประเภทที่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 หรือไม่
ถัดไปต้นปีถัดไป
- สรุปเงินได้และเงินโอนของปีที่ผ่านมา
- แยกเงินได้ที่เกิดก่อนและตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2024
- คำนวณเครดิตภาษีต่างประเทศจากภาษีที่ชำระจริงและไม่ได้รับคืน
- ยื่น ภ.ง.ด.90 หรือ ภ.ง.ด.91 ตามประเภทเงินได้ ภายในกำหนด
- เก็บแบบยื่น ใบเสร็จ และเอกสารทั้งหมดไว้ เพราะอาจต้องใช้ประกอบเรื่องภาษีกับสวิตเซอร์แลนด์ภายหลัง
คำศัพท์สำคัญในบทนี้
เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล
กฎหมาย อัตราภาษี แบบฟอร์ม และแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจข้อมูลกับหน่วยงานหรือผู้เชี่ยวชาญที่รับผิดชอบก่อนดำเนินการจริง
แหล่งข้อมูลทางการ
- กรมสรรพากร — ประมวลรัษฎากร มาตรา 41 และเกณฑ์ 180 วัน
- กรมสรรพากร — Q&A คำสั่ง ป.161/2566 และ ป.162/2566 เรื่องเงินได้จากต่างประเทศ
- กรมสรรพากร — เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของบุคคลธรรมดา
- กรมสรรพากร — Certificate of Residence สำหรับบุคคลธรรมดา
- กรมสรรพากร — แบบ ภ.ง.ด.90 และ ภ.ง.ด.91
- กรมสรรพากร — กำหนดยื่น ภ.ง.ด.90/91 ปีภาษี 2568
- กรมสรรพากร — ภ.ง.ด.94 และการยื่นภาษีครึ่งปี
- กรมสรรพากร — อัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
- กรมสรรพากร — สิทธิยกเว้นเงินได้ผู้มีอายุ 65 ปี 190,000 บาท
- ESTV / Fedlex — DTA สวิตเซอร์แลนด์–ไทย และ Art. 17–20
- Kanton Zürich — Quellensteuer สำหรับ 2. Säule และ Säule 3a ของผู้พำนักต่างประเทศ
- กรมสรรพากร — วิธีคำนวณ Foreign Tax Credit และอัตราแลกเปลี่ยน
- กรมสรรพากร — รายการคำสั่งกรมสรรพากร ป.161/2566 และ ป.162/2566
- กรมสรรพากร — ใบแสดงเงินได้กรณีมีเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามาในประเทศ