ตอนนี้คือตอนสุดท้ายของเนื้อหาหลักค่ะ ส่วน EP.16 เป็นตอนพิเศษ ฉันรวมทุกอย่างไว้เป็นเช็กลิสต์เดียว พิมพ์ออกมาแล้วขีดทีละข้อได้เลย
แต่ขอบอกไว้ก่อนหนึ่งเรื่อง
90–60–30 วัน เป็นเพียงกรอบสำหรับวางแผน ไม่ใช่กำหนดเวลาตามกฎหมาย และไม่เหมือนกันทุก Gemeinde ทุก Kanton หรือทุกสัญญา
บางเรื่องต้องเริ่มก่อนสามเดือนด้วยซ้ำ โดยเฉพาะ
- สัญญาที่มี Kündigungsfrist
- ภาษี
- Pensionskasse
- และการตัดสินใจเรื่อง Permit C
ประมาณ 90 วันก่อนกลับ
- ยืนยันกับตัวเองก่อนว่า “กลับถาวร” หรือ “ไปทดลองอยู่ก่อน”
ข้อนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องความรู้สึก แต่เกี่ยวข้องกับข้อเท็จจริงทางกฎหมาย
เพราะการถอนเงินจาก 2. Säule ด้วยเหตุย้ายไปอยู่นอกสวิตเซอร์แลนด์ ต้องมีการย้ายออกอย่างถาวรตามเงื่อนไข
แต่การขอรักษา Permit C ไว้ระหว่างอยู่ต่างประเทศสื่อว่า คุณอาจยังต้องการกลับมาตั้งถิ่นฐานในสวิตเซอร์แลนด์
ไม่ได้หมายความว่าสองเรื่องนี้ขัดกันโดยอัตโนมัติทุกกรณี แต่ไม่ควรใช้คำอธิบายคนละแบบกับคนละหน่วยงานโดยไม่ตรวจสอบ
ข้อเท็จจริงและเอกสารต้องสอดคล้องกันค่ะ
- ตรวจสถานะ Permit กับ Migrationsamt
หากต้องการเก็บทางกลับสวิตเซอร์แลนด์ ควรถามเรื่อง Aufrechterhaltung der Niederlassungsbewilligung ก่อนออกเดินทาง และขอคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษร
- ขอ IK-Auszug และตรวจเส้นทาง AHV กับ SAK
ตรวจทั้ง
- จำนวนปีเงินสมทบ
- ช่องว่างเงินสมทบ
- สัญชาติ
- สิทธิรับบำนาญในต่างประเทศ
- และสิทธิขอคืนเงินสมทบ
- ทำบัญชีรายการเงินทั้งหมด
- Pensionskasse
- Freizügigkeitskonto หรือ Freizügigkeitspolice
- Säule 3a
- บัญชีธนาคาร
- หลักทรัพย์
- ประกันชีวิต
- และทรัพย์สินอื่น
- วางแผนภาษีก่อนกำหนดวันถอนเงิน
อย่ารอให้ถอนเงินแล้วค่อยถามว่าเสียภาษีประเทศใด เพราะวันที่ถอน วันที่ย้ายออก สถานะผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษี และประเภทของเงิน ล้วนมีผลต่อคำตอบ
- ดาวน์โหลดเอกสารย้อนหลัง
โดยเฉพาะ
- Statement ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2023
- รายการเดินบัญชีตั้งแต่ปี 2024 จนถึงวันถอนหรือวันโอน
- หลักฐานรายได้
- ใบรับรองภาษี
- เอกสารซื้อขายหลักทรัพย์
- และเอกสารยืนยันที่มาของเงินแต่ละก้อน
Statement วันที่ 31 ธันวาคม 2023 ช่วยแสดงยอดทรัพย์สินเดิมก่อนกฎภาษีเงินได้จากต่างประเทศของไทยที่เริ่มใช้กับเงินได้ตั้งแต่ปี 2024
แต่ Statement เพียงฉบับเดียวไม่ได้พิสูจน์ที่มาของเงินทั้งหมด จึงต้องเก็บเอกสารต่อเนื่องด้วยค่ะ
เรื่อง Permit C ที่ต้องเข้าใจให้ถูก
Permit C ไม่ใช่สัญชาติ และไม่ได้ให้สิทธิอยู่นอกสวิตเซอร์แลนด์ได้ตลอดไปโดยอัตโนมัติ
โดยหลัก Permit C อาจสิ้นสุดเมื่อแจ้งย้ายออก หรือเมื่ออยู่ต่างประเทศติดต่อกันครบหกเดือน หากไม่ได้รับอนุญาตให้รักษาสถานะไว้
ผู้ถือ Permit C สามารถยื่นขอ Aufrechterhaltung der Niederlassungsbewilligung เพื่อรักษาใบอนุญาตไว้ระหว่างอยู่ต่างประเทศได้สูงสุดตามกรอบที่กฎหมายกำหนด ซึ่งอาจถึงสี่ปี
แต่การอนุมัติไม่ใช่อัตโนมัติ
ต้องให้ Migrationsamt ของ Kanton พิจารณาเหตุผล ความผูกพันกับสวิตเซอร์แลนด์ ระยะเวลาที่ต้องการอยู่ต่างประเทศ และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
ทางที่ปลอดภัยคือ
- ถาม Migrationsamt ก่อน
- ยื่นคำขอพร้อมเอกสาร
- รอคำตัดสินเป็นลายลักษณ์อักษร
- แล้วจึงจัดการ Abmeldung ตามวันที่ที่ตกลงไว้
อย่าคิดว่ากลับเข้าสวิตเซอร์แลนด์ช่วงสั้น ๆ ทุกหกเดือนจะทำให้ Permit C อยู่ต่อโดยอัตโนมัติ เพราะหน่วยงานอาจพิจารณาว่าศูนย์กลางการใช้ชีวิตจริงอยู่ที่ใด
หากตั้งใจกลับไทยถาวรและถอนเงินเกษียณด้วยเหตุย้ายออกถาวร ต้องแจ้งข้อเท็จจริงนี้อย่างตรงไปตรงมากับทุกหน่วยงานค่ะ
ประมาณ 60–30 วันก่อนกลับ
- จัดประกันสุขภาพในประเทศไทยให้เรียบร้อย
ตรวจวันเริ่มความคุ้มครอง ระยะเวลารอคอย โรคที่มีอยู่ก่อน วงเงินรักษา และโรงพยาบาลที่ใช้ได้
- ขอคำยืนยันวันสิ้นสุดประกันสุขภาพสวิส
การแจ้ง Abmeldung ไม่ได้ทำให้ประกันทุกฉบับสิ้นสุดพร้อมกันโดยอัตโนมัติ
ผู้ที่รับเงินจากสวิตเซอร์แลนด์หรือมีสถานะเกี่ยวข้องกับระบบประกันของประเทศอื่นอาจใช้กฎต่างออกไป จึงต้องให้บริษัทประกันหรือหน่วยงานยืนยันเป็นรายกรณี
อย่าให้มีช่วงที่ไม่มีประกันทั้งสองประเทศค่ะ
- ตรวจประกันอุบัติเหตุ
สำหรับลูกจ้าง ความคุ้มครองอุบัติเหตุนอกเวลางานตาม UVG โดยทั่วไปสิ้นสุดหลังครบ 31 วัน นับจากวันที่สิทธิได้รับค่าจ้างอย่างน้อยครึ่งหนึ่งสิ้นสุดลง
จึงไม่จำเป็นต้องนับจากวันทำงานวันสุดท้ายเสมอไป
หากต้องการต่อความคุ้มครอง สามารถทำ Abredeversicherung ได้ตามเงื่อนไข โดยต่อได้สูงสุดหกเดือน
ต้องทำก่อนความคุ้มครอง 31 วันเดิมสิ้นสุดลง
Abredeversicherung เป็นความคุ้มครองอุบัติเหตุช่วงต่อเนื่อง ไม่ใช่ประกันสุขภาพระยะยาวในประเทศไทยค่ะ
- ยกเลิกสัญญาตาม Kündigungsfrist
ตรวจ
- บ้านเช่า
- โทรศัพท์
- อินเทอร์เน็ต
- ประกัน
- สมาชิกฟิตเนส
- ที่จอดรถ
- บัตรเครดิต
- บริการออนไลน์
- และสัญญาอื่น
บางสัญญาต้องบอกเลิกล่วงหน้าสามเดือนหรือมากกว่า จึงต้องตรวจตั้งแต่วันแรกที่วางแผนย้าย
- แจ้งธนาคารเรื่องที่อยู่ในประเทศไทย
ถามเป็นลายลักษณ์อักษรว่า
- ธนาคารรับลูกค้าที่พำนักในไทยต่อหรือไม่
- บัญชีและบริการลงทุนใดใช้ต่อได้
- ค่าธรรมเนียมเปลี่ยนเท่าไร
- ต้องส่งเอกสารภาษีอะไร
- ระบบยืนยันตัวตนและหมายเลขโทรศัพท์เดิมยังใช้ได้หรือไม่
อย่าปิดทุกบัญชีสวิสก่อนตรวจว่า ยังต้องใช้บัญชีรับเงินคืนภาษี เงินจากกองทุน หรือชำระค่าใช้จ่ายที่ตามมาหรือไม่
- ดาวน์โหลดเอกสารจากระบบออนไลน์ทั้งหมด
บางระบบจะปิดการเข้าถึงหลังสัญญาสิ้นสุดหรือหลังเปลี่ยนประเทศที่พำนัก
- ทำแฟ้มฉุกเฉินตาม EP.13
- กันเงินไว้สำหรับค่าใช้จ่ายที่มาถึงภายหลัง
เช่น
- ภาษีงวดสุดท้าย
- Nebenkosten
- ค่าซ่อมบ้านเช่า
- ค่าใช้จ่ายปิดสัญญา
- และใบเรียกเก็บย้อนหลัง
วันทำ Abmeldung
- ตรวจ Abmeldebestätigung ให้ถูกต้องทุกตัวอักษร
ตรวจ
- ชื่อและนามสกุล
- วันเดือนปีเกิด
- วันที่ย้ายออก
- ประเทศปลายทาง
- และที่อยู่ใหม่ หากมีระบุไว้
เอกสารนี้อาจถูกขอโดยธนาคาร บริษัทประกัน Pensionskasse มูลนิธิ Freizügigkeit และผู้ให้บริการ Säule 3a
- ถาม Gemeinde ว่าหน่วยงานใดได้รับแจ้งแล้ว
อย่าคิดว่า Gemeinde จะแจ้งทุกแห่งแทนคุณ
หน่วยงานหรือสถาบันที่มักต้องแจ้งเอง ได้แก่
- ธนาคาร
- บริษัทประกันสุขภาพ
- บริษัทประกันอื่น
- นายจ้าง
- Pensionskasse
- มูลนิธิ Freizügigkeit
- ผู้ให้บริการ Säule 3a
- Steueramt
- และบริษัทประกันชีวิต
- ตรวจเรื่องภาษีงวดสุดท้าย
ถาม Steueramt ว่า
- ต้องยื่นแบบก่อนออกหรือไม่
- จะได้รับแบบภาษีหรือคำสั่งประเมินเมื่อใด
- ต้องแต่งตั้งผู้รับจดหมายในสวิตเซอร์แลนด์หรือไม่
- และต้องแจ้งที่อยู่ต่างประเทศอย่างไร
หลังกลับถึงประเทศไทย
- ยื่นคำขอถอนเงินเมื่อเหตุและเอกสารครบ
อย่าถอนทุกกองพร้อมกันโดยอัตโนมัติ ต้องดูภาษี สภาพคล่อง และแผนใช้เงินก่อน
- ติดตามเอกสารภาษีและกำหนดเวลาแต่ละประเภท
คำว่า Quellensteuer ครอบคลุมหลายกรณี และไม่ได้มีเส้นตาย “สามปี” เหมือนกันทั้งหมด
ตัวอย่างเช่น
- การขอคำนวณ Quellensteuer ใหม่บางประเภท ต้องยื่นภายในวันที่ 31 มีนาคมของปีถัดไป และกำหนดนี้อาจขยายไม่ได้
- การขอคืนภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากเงินก้อนเกษียณตาม DTA ใช้แบบฟอร์มและกำหนดเวลาอีกชุดหนึ่ง
- การอุทธรณ์คำสั่งภาษีมีระยะเวลาตามที่เขียนอยู่ในคำสั่ง
จึงต้องดูชื่อแบบฟอร์ม ประเภทเงิน Kanton ที่หักภาษี และวันที่ในเอกสาร ไม่ควรจำเพียงว่า “มีเวลาสามปี” ค่ะ
- บันทึกวันเข้าและออกจากประเทศไทยทุกครั้ง
เก็บ
- หน้าหนังสือเดินทาง
- Boarding pass
- ตั๋วเดินทาง
- และรายการจากระบบตรวจคนเข้าเมือง หากขอได้
เพราะจำนวนวันที่อยู่ในไทยมีผลต่อสถานะผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษี
- ตรวจเลขประจำตัวผู้เสียภาษีไทย
สำหรับบุคคลสัญชาติไทย โดยทั่วไปเลขประจำตัวประชาชน 13 หลักใช้เป็นเลขประจำตัวผู้เสียภาษี
จึงไม่จำเป็นต้องขอเลขใหม่เสมอไป แต่ควรตรวจการลงทะเบียนและการเข้าใช้ระบบยื่นภาษีกับกรมสรรพากร
ชาวต่างชาติที่มีหน้าที่ยื่นภาษีในไทยอาจต้องขอเลขประจำตัวผู้เสียภาษีตามขั้นตอน
- ขอหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีเมื่อจำเป็น
เอกสารนี้อาจใช้ประกอบการขอคืนภาษีหรือใช้สิทธิตาม DTA แต่ต้องตรวจว่าหน่วยงานสวิสต้องการแบบฟอร์มหรือการรับรองรูปแบบใด
- อย่าโอนเงินเกษียณทั้งหมดก่อนเห็นภาพภาษีและเงินสำรอง
แยกเงินออกเป็น
- ค่าใช้จ่ายประจำ
- เงินฉุกเฉิน
- ภาษีที่อาจต้องจ่าย
- เงินสำหรับบ้านหรือหนี้
- และเงินลงทุนระยะยาว
สามเรื่องที่ต้องทำก่อนออกจากสวิตเซอร์แลนด์
หากจำอะไรจากตอนนี้ไม่ได้เลย ขอให้จำสามข้อนี้ค่ะ
- Abredeversicherung ต้องทำก่อนความคุ้มครองเดิมสิ้นสุด หากต้องการใช้ต่อ
- การขอรักษา Permit C ต้องยื่นและขอคำตอบจาก Migrationsamt ก่อนออกจากสวิตเซอร์แลนด์
- ต้องจดกำหนดเวลาภาษีแต่ละเรื่องจากแบบฟอร์มหรือคำสั่งจริง เพราะบางกำหนดขยายไม่ได้
สามเรื่องนี้ไม่มีข้อยกเว้นเพียงเพราะเราไม่รู้กำหนดเวลาค่ะ
ความเห็นของฉัน
ตลอดสิบสี่ตอนที่ผ่านมา มีการพูดถึงเอกสาร กำหนดเวลา และการถามหน่วยงานบ่อยมาก
เหตุผลมีเพียงข้อเดียวค่ะ
ปัญหาที่พบหลังย้ายประเทศจำนวนมากไม่ได้เกิดจากการไม่มีเงิน แต่เกิดจากการใช้เหตุผลไม่สอดคล้องกัน ส่งเอกสารไม่ครบ หรือพลาดกำหนดเวลา
คุณมีเวลาเตรียมตัว ใช้เวลานั้นให้คุ้มค่ะ
ตอนต่อไป EP.16 ตอนพิเศษ — ปีแรกในไทย ยื่นภาษีอย่างไร
คำศัพท์สำคัญในบทนี้
เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล
กฎหมาย อัตรา แบบฟอร์ม และแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง
โปรดตรวจข้อมูลกับหน่วยงานหรือสถาบันที่รับผิดชอบก่อนดำเนินการจริง