ตอนนี้เป็นแผนลงมือทำในช่วงก่อนย้ายกลับไทย ส่วน EP.16 จะต่อด้วยเรื่องการยื่นภาษีในปีแรกที่ประเทศไทยค่ะ
แต่ขอบอกไว้ก่อนหนึ่งเรื่อง
90–60–30 วัน เป็นเพียงกรอบสำหรับวางแผน ไม่ใช่กำหนดเวลาตามกฎหมาย และไม่เหมือนกันทุก Gemeinde ทุก Kanton หรือทุกสัญญา
บางเรื่องต้องเริ่มก่อนสามเดือนด้วยซ้ำ โดยเฉพาะ:
- สัญญาที่มี Kündigungsfrist
- ภาษี
- Pensionskasse
- และการตัดสินใจเรื่อง Permit C
สำหรับเรื่องภาษีข้ามประเทศ ไม่ควรใช้ “90 วันก่อนกลับ” เป็นจุดเริ่มต้นค่ะ หากมีเงินก้อน 2. Säule / Säule 3a เงินลงทุน หรือแผนโอนเงินเข้าไทย ควรเริ่มวางแผนล่วงหน้าหลายเดือน และอาจปรึกษาผู้เชี่ยวชาญภาษีที่เข้าใจทั้งไทยและสวิตเซอร์แลนด์ตั้งแต่ 6–12 เดือนก่อนย้าย ตัวเลขนี้เป็นกรอบการวางแผน ไม่ใช่เส้นตายตามกฎหมาย เพื่อยังมีเวลาตรวจปีถอน วัน Abmeldung และปีที่นำเงินเข้าไทย
ประมาณ 90 วันก่อนกลับ
- ยืนยันกับตัวเองก่อนว่า “กลับถาวร” หรือ “ไปทดลองอยู่ก่อน”
ข้อนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องความรู้สึก แต่เกี่ยวข้องกับข้อเท็จจริงทางกฎหมาย
เพราะการขอรับ Freizügigkeitsleistung เป็นเงินสดด้วยเหตุย้ายออกจากสวิตเซอร์แลนด์ ต้องพิสูจน์ว่าออกจากสวิตเซอร์แลนด์อย่างถาวรค่ะ
สำหรับผู้ย้ายไปไทยซึ่งอยู่นอก EU/EFTA ข้อจำกัดที่กันส่วน BVG ขั้นต่ำไว้เมื่อย้ายไป EU/EFTA และยังอยู่ในระบบประกันชราภาพ ผู้รอดชีวิต และทุพพลภาพภาคบังคับที่นั่น ไม่ใช้ในลักษณะเดียวกัน แต่สถาบันยังต้องตรวจหลักฐานและเงื่อนไขการจ่ายจริง [1]
แต่การขอรักษา Permit C ไว้ระหว่างอยู่ต่างประเทศสื่อว่า คุณอาจยังต้องการกลับมาตั้งถิ่นฐานในสวิตเซอร์แลนด์
ไม่ได้หมายความว่าสองเรื่องนี้ขัดกันโดยอัตโนมัติทุกกรณี แต่ไม่ควรใช้คำอธิบายคนละแบบกับคนละหน่วยงานโดยไม่ตรวจสอบ
ข้อเท็จจริงและเอกสารต้องสอดคล้องกันค่ะ
- ตรวจสถานะ Permit กับ Migrationsamt
หากต้องการเก็บทางกลับสวิตเซอร์แลนด์ ควรถามเรื่อง Aufrechterhaltung der Niederlassungsbewilligung ก่อนออกเดินทาง และขอคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษร
- ขอ IK-Auszug และแยกช่องทาง AHV ให้ถูก
IK-Auszug ขอได้จาก Ausgleichskasse ที่มีบัญชีในชื่อคุณ หรือให้ Ausgleichskasse แห่งหนึ่งรวบรวมรายการทั้งหมดให้ก็ได้ และไม่มีค่าธรรมเนียมค่ะ
รายได้ของปีปัจจุบันยังไม่ปรากฏในใบนี้ และบางรายการของปีก่อนอาจยังอยู่ระหว่างประมวลผล [3]
ส่วนสิทธิเมื่อย้ายไปอยู่ต่างประเทศ เช่น รับบำนาญได้หรือไม่ หรือขอคืนเงินสมทบได้หรือไม่ ต้องดูสัญชาติและข้อตกลงประกันสังคมแยกกัน
SAK/ZAS เป็นช่องทางสำคัญสำหรับสิทธิในต่างประเทศและการขอคืนเงินสมทบ สำหรับผู้ที่เข้าเงื่อนไข การยื่นขอคืนเงินสมทบทำได้เมื่อออกจากสวิตเซอร์แลนด์แล้ว และยังมีเงื่อนไขเรื่องระยะเวลาสมทบและครอบครัวด้วยค่ะ [4]
ตรวจทั้ง:
- จำนวนปีเงินสมทบ
- ช่องว่างเงินสมทบ
- สัญชาติ
- สิทธิรับบำนาญในต่างประเทศ
- และสิทธิขอคืนเงินสมทบ
- ทำบัญชีรายการเงินทั้งหมด
- Pensionskasse
- Freizügigkeitskonto หรือ Freizügigkeitspolice
- Säule 3a
- บัญชีธนาคาร
- หลักทรัพย์
- ประกันชีวิต
- และทรัพย์สินอื่น
- ทบทวนแผนภาษีอีกครั้งก่อนกำหนดวันถอนเงิน
หากวางแผนภาษีไว้ล่วงหน้าหลายเดือนแล้ว ช่วง 90 วันนี้ควรเป็นรอบ “ยืนยันแผน” ไม่ใช่เพิ่งเริ่มวางภาษีค่ะ
อย่ารอให้ถอนเงินแล้วค่อยถามว่าเสียภาษีประเทศใด เพราะวันที่ถอน วันที่ย้ายออก สถานะผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษี และประเภทของเงิน ล้วนมีผลต่อคำตอบ
- ดาวน์โหลดเอกสารย้อนหลัง
โดยเฉพาะ:
- Statement ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2023
- รายการเดินบัญชีตั้งแต่ปี 2024 จนถึงวันถอนหรือวันโอน
- หลักฐานรายได้
- ใบรับรองภาษี
- เอกสารซื้อขายหลักทรัพย์
- และเอกสารยืนยันที่มาของเงินแต่ละก้อน
Statement วันที่ 31 ธันวาคม 2023 ช่วยแยกยอดทรัพย์สินที่มีอยู่ก่อนปี 2024 ออกจากเงินได้ที่เกิดภายหลังได้ง่ายขึ้นค่ะ
ตามคำสั่งกรมสรรพากร ป.161/2566 และ ป.162/2566 หลักการนำเงินได้จากต่างประเทศเข้ามาเสียภาษีตามกฎใหม่นี้ใช้กับเงินได้พึงประเมินที่เกิดตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2024 เป็นต้นไป โดยต้องดูด้วยว่าผู้มีเงินได้เป็นผู้อยู่ในประเทศไทยถึง 180 วันในปีภาษีที่เงินได้นั้นเกิดหรือไม่ [5]
แต่ Statement เพียงฉบับเดียวไม่ได้พิสูจน์ว่าเงินทุกบาทเป็น “เงินต้นเดิม” หรือเงินได้ปีใด จึงต้องเก็บรายการเดินบัญชี หลักฐานรายได้ และเอกสารที่มาของเงินต่อเนื่องด้วยค่ะ
เรื่อง Permit C ที่ต้องเข้าใจให้ถูก
Permit C ไม่ใช่สัญชาติ และไม่ได้ให้สิทธิอยู่นอกสวิตเซอร์แลนด์ได้ตลอดไปโดยอัตโนมัติ
โดยหลัก Permit C อาจสิ้นสุดเมื่อแจ้งย้ายออก หรือเมื่ออยู่ต่างประเทศติดต่อกันครบหกเดือน หากไม่ได้รับอนุญาตให้รักษาสถานะไว้
ผู้ถือ Permit C สามารถยื่นขอ Aufrechterhaltung der Niederlassungsbewilligung เพื่อรักษาใบอนุญาตไว้ระหว่างอยู่ต่างประเทศได้สูงสุดสี่ปี [2]
แต่การอนุมัติไม่ใช่อัตโนมัติ และไม่มีสิทธิเรียกร้องให้อนุมัติทุกกรณี การรักษา Permit C เหมาะกับการไปอยู่ต่างประเทศที่ยังมีลักษณะชั่วคราว และผู้ยื่นต้องมีเจตนากลับสวิตเซอร์แลนด์ภายในระยะเวลาที่ได้รับอนุญาตค่ะ [2]
ใน Kanton Zürich คำขอต้องยื่นเป็นลายลักษณ์อักษรอย่างช้าที่สุดก่อนครบหกเดือนที่อยู่นอกสวิตเซอร์แลนด์
ไม่ได้มีกฎว่าต้องได้รับ “คำอนุมัติสุดท้าย” ก่อนวันเดินทางทุกกรณี อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติควรคุยกับ Migrationsamt และยื่นคำขอพร้อมหรือใกล้กับการทำ Abmeldung ตั้งแต่ก่อนออกเดินทาง เพื่อไม่ให้ข้อเท็จจริงขัดกันค่ะ [2]
ทางที่ปลอดภัยคือ:
- ถาม Migrationsamt ก่อนออกเดินทาง
- หากต้องการรักษา Permit C ให้ยื่นคำขอเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อมหรือใกล้กับ Abmeldung
- อย่าปล่อยให้เกินเส้นตายก่อนครบหกเดือนในต่างประเทศ
- เก็บคำตัดสินและเงื่อนไขการรักษาสถานะไว้เป็นหลักฐาน
Zürich ระบุด้วยว่า Abmeldung ที่มีคำขอรักษา Permit C ประกอบอยู่ทันที ไม่ได้ทำให้ Niederlassungsbewilligung สิ้นสุดโดยอัตโนมัติ
แต่ถ้า Abmeldung ถูกทำในลักษณะที่ชัดเจนว่า “ออกจากสวิตเซอร์แลนด์ถาวร” แล้วค่อยมาขอรักษาสถานะภายหลัง หน่วยงานต้องตรวจเจตนาอีกครั้ง
การเลิกบ้าน เลิกงาน ถอน Pensionskasse ก่อนวัย และยกเลิก Krankenkasse เป็นตัวชี้ที่อาจถูกนำมาพิจารณาค่ะ [2]
อย่าคิดว่ากลับเข้าสวิตเซอร์แลนด์ช่วงสั้น ๆ ทุกหกเดือนจะทำให้ Permit C อยู่ต่อโดยอัตโนมัติ หากศูนย์กลางชีวิตย้ายไปต่างประเทศ การกลับมาเยี่ยม ท่องเที่ยว หรือทำธุรกิจช่วงสั้น ๆ ไม่ตัดระยะหกเดือนค่ะ [2]
หากตั้งใจกลับไทยถาวรและถอนเงินเกษียณด้วยเหตุย้ายออกถาวร ต้องแจ้งข้อเท็จจริงนี้อย่างตรงไปตรงมากับทุกหน่วยงานค่ะ
ประมาณ 60–30 วันก่อนกลับ
- จัดประกันสุขภาพในประเทศไทยให้เรียบร้อย
ตรวจวันเริ่มความคุ้มครอง ระยะเวลารอคอย โรคที่มีอยู่ก่อน วงเงินรักษา และโรงพยาบาลที่ใช้ได้
- ขอคำยืนยันวันสิ้นสุดประกันสุขภาพสวิส
สำหรับ Grundversicherung ตาม KVG เมื่อย้ายถิ่นพำนักออกจากสวิตเซอร์แลนด์ โดยหลักหน้าที่ประกันสิ้นสุด ณ วันที่ออกจากสวิตเซอร์แลนด์ แต่มีข้อยกเว้นสำหรับบางกลุ่ม เช่น ผู้ที่ยังอยู่ภายใต้กฎประสานระบบประกันสังคม EU/EFTA/UK หรือผู้ที่ถูกส่งไปทำงานต่างประเทศ
ส่วนประกันเสริมและการต่อความคุ้มครองในต่างประเทศเป็นเรื่องสัญญาแยกต่างหากค่ะ [6]
ดังนั้น Abmeldung อย่างเดียวไม่ควรถูกใช้สรุปว่าประกัน “ทุกฉบับ” จบพร้อมกัน ต้องตรวจทั้งสถานะ Wohnsitz ประเภทประกัน และเงื่อนไขกรมธรรม์
อย่าให้มีช่วงที่ไม่มีประกันทั้งสองประเทศค่ะ
- ตรวจประกันอุบัติเหตุ
สำหรับลูกจ้างที่มีความคุ้มครองอุบัติเหตุนอกเวลางานตาม UVG ความคุ้มครองสิ้นสุดในวันที่ 31 หลังวันที่สิทธิได้รับค่าจ้างอย่างน้อยครึ่งหนึ่งสิ้นสุดลงค่ะ [7]
จึงไม่จำเป็นต้องนับจากวันทำงานวันสุดท้ายเสมอไป
หากต้องการต่อความคุ้มครอง สามารถทำ Abredeversicherung ได้ตามเงื่อนไข โดยต่อความคุ้มครองอุบัติเหตุนอกเวลางานได้สูงสุดหกเดือน
ต้องทำและชำระก่อนความคุ้มครองเดิมสิ้นสุดลงค่ะ [7]
Abredeversicherung เป็นความคุ้มครองอุบัติเหตุช่วงต่อเนื่อง ไม่ใช่ประกันสุขภาพระยะยาวในประเทศไทยค่ะ
- ยกเลิกสัญญาตาม Kündigungsfrist
ตรวจ:
- บ้านเช่า
- โทรศัพท์
- อินเทอร์เน็ต
- ประกัน
- สมาชิกฟิตเนส
- ที่จอดรถ
- บัตรเครดิต
- บริการออนไลน์
- และสัญญาอื่น
บางสัญญาต้องบอกเลิกล่วงหน้าสามเดือนหรือมากกว่า จึงต้องตรวจตั้งแต่วันแรกที่วางแผนย้าย
- แจ้งธนาคารเรื่องที่อยู่ในประเทศไทย
ถามเป็นลายลักษณ์อักษรว่า:
- ธนาคารรับลูกค้าที่พำนักในไทยต่อหรือไม่
- บัญชีและบริการลงทุนใดใช้ต่อได้
- ค่าธรรมเนียมเปลี่ยนเท่าไร
- ต้องส่งเอกสารภาษีอะไร
- ระบบยืนยันตัวตนและหมายเลขโทรศัพท์เดิมยังใช้ได้หรือไม่
อย่าปิดทุกบัญชีสวิสก่อนตรวจว่า ยังต้องใช้บัญชีรับเงินคืนภาษี เงินจากกองทุน หรือชำระค่าใช้จ่ายที่ตามมาหรือไม่
- ดาวน์โหลดเอกสารจากระบบออนไลน์ทั้งหมด
บางระบบจะปิดการเข้าถึงหลังสัญญาสิ้นสุดหรือหลังเปลี่ยนประเทศที่พำนัก
- ทำแฟ้มฉุกเฉินตาม EP.13
- กันเงินไว้สำหรับค่าใช้จ่ายที่มาถึงภายหลัง
เช่น:
- ภาษีงวดสุดท้าย
- Nebenkosten
- ค่าซ่อมบ้านเช่า
- ค่าใช้จ่ายปิดสัญญา
- และใบเรียกเก็บย้อนหลัง
วันทำ Abmeldung
- ตรวจ Abmeldebestätigung ให้ถูกต้องทุกตัวอักษร
ตรวจ:
- ชื่อและนามสกุล
- วันเดือนปีเกิด
- วันที่ย้ายออก
- ประเทศปลายทาง
- และที่อยู่ใหม่ หากมีระบุไว้
เอกสารนี้อาจถูกขอโดยธนาคาร บริษัทประกัน Pensionskasse มูลนิธิ Freizügigkeit และผู้ให้บริการ Säule 3a
- ถาม Gemeinde ว่าหน่วยงานใดได้รับแจ้งแล้ว
อย่าคิดว่า Gemeinde จะแจ้งทุกแห่งแทนคุณ
หน่วยงานหรือสถาบันที่มักต้องแจ้งเอง ได้แก่:
- ธนาคาร
- บริษัทประกันสุขภาพ
- บริษัทประกันอื่น
- นายจ้าง
- Pensionskasse
- มูลนิธิ Freizügigkeit
- ผู้ให้บริการ Säule 3a
- Steueramt
- และบริษัทประกันชีวิต
- ตรวจเรื่องภาษีงวดสุดท้าย
ถาม Steueramt ว่า:
- ต้องยื่นแบบก่อนออกหรือไม่
- จะได้รับแบบภาษีหรือคำสั่งประเมินเมื่อใด
- ต้องแต่งตั้งผู้รับจดหมายในสวิตเซอร์แลนด์หรือไม่
- และต้องแจ้งที่อยู่ต่างประเทศอย่างไร
หลังกลับถึงประเทศไทย
- ยื่นคำขอถอนเงินเมื่อเหตุและเอกสารครบ
อย่าถอนทุกกองพร้อมกันโดยอัตโนมัติ ต้องดูภาษี สภาพคล่อง และแผนใช้เงินก่อน
- ติดตามเอกสารภาษีและกำหนดเวลาแต่ละประเภท
คำว่า Quellensteuer ครอบคลุมหลายกรณี และไม่ได้มีเส้นตาย “สามปี” เหมือนกันทั้งหมด
ตัวอย่างของ Kanton Zürich คือ:
- คำขอ Quellensteuerkorrektur หรือคำขอ nachträgliche ordentliche Veranlagung (NOV) สำหรับภาษีจากรายได้การทำงาน ต้องยื่นภายในวันที่ 31 มีนาคมของปีถัดไป และเส้นตายนี้ขยายไม่ได้ หากหน้าที่เสียภาษีสิ้นสุดก่อนกำหนดเพราะย้ายออก NOV ต้องยื่นอย่างช้าที่สุดภายในวันที่ Abmeldung ค่ะ [8]
- การขอคืน Quellensteuer จาก Kapitalleistung ของ 2. Säule หรือ Säule 3a ใน Zürich ต้องยื่นภายในสามปีนับจากวันที่จ่ายเงิน และเส้นตายนี้ขยายไม่ได้ ทั้งยังต้องเข้าเงื่อนไขตาม DTA และใช้เอกสารรับรองจากหน่วยงานภาษีของประเทศที่พำนัก [9]
- หาก Gemeindesteueramt ปฏิเสธคำขอคืนในกรณีดังกล่าว สามารถขอให้มี Verfügung เรื่องขอบเขต Quellensteuer ได้ภายใน 30 วันนับจากการแจ้งผลค่ะ [9]
ดังนั้นต้องดูชื่อแบบฟอร์ม ประเภทเงิน Kanton ที่หักภาษี และวันที่ในเอกสาร ไม่ควรจำเพียงว่า “มีเวลาสามปี” ค่ะ
- บันทึกวันเข้าและออกจากประเทศไทยทุกครั้ง
เก็บ:
- หน้าหนังสือเดินทาง
- Boarding pass
- ตั๋วเดินทาง
- และรายการจากระบบตรวจคนเข้าเมือง หากขอได้
เพราะจำนวนวันที่อยู่ในไทยมีผลต่อสถานะผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษี ตามมาตรา 41 วรรคสาม หากอยู่ในประเทศไทยรวมกัน “ถึง 180 วัน” ในปีภาษี จะถือเป็นผู้อยู่ในประเทศไทยเพื่อวัตถุประสงค์ภาษี ไม่ใช่ต้องเกิน 180 วันค่ะ [10]
- ตรวจเลขประจำตัวผู้เสียภาษีไทย
สำหรับบุคคลธรรมดาไทย ให้ใช้เลขประจำตัวประชาชน 13 หลักเป็นเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรในการปฏิบัติการตามประมวลรัษฎากร จึงไม่ต้องขอเลขใหม่เพียงเพราะเริ่มยื่นภาษีค่ะ [11]
แต่ควรตรวจการลงทะเบียนและการเข้าใช้ระบบยื่นภาษีกับกรมสรรพากร ส่วนบุคคลที่ไม่มีเลขประจำตัวประชาชน เช่น คนต่างด้าวที่มีหน้าที่เสียภาษี อาจต้องใช้เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร 13 หลักที่กรมสรรพากรออกให้ตามขั้นตอน [11]
- ขอหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีเมื่อจำเป็น
กรมสรรพากรมี Certificate of Residence สำหรับบุคคลธรรมดา ซึ่งใช้เป็นหลักฐานถิ่นที่อยู่ทางภาษีสำหรับการใช้สิทธิในต่างประเทศได้ค่ะ
เอกสารที่กรมสรรพากรระบุประกอบด้วยแบบภาษีที่ยื่นในไทย ใบเสร็จภาษี เลขประจำตัวผู้เสียภาษี หนังสือเดินทาง และผู้ขอต้องอยู่ในประเทศไทยถึง 180 วันในปีภาษีที่จะขอรับรองค่ะ [12]
เมื่อนำไปใช้กับสวิตเซอร์แลนด์ ยังต้องตรวจว่าหน่วยงานหรือ Kanton ที่รับเรื่องต้องการแบบฟอร์มเฉพาะหรือการรับรองเพิ่มเติมหรือไม่
- อย่าโอนเงินเกษียณทั้งหมดก่อนเห็นภาพภาษีและเงินสำรอง
แยกเงินออกเป็น:
- ค่าใช้จ่ายประจำ
- เงินฉุกเฉิน
- ภาษีที่อาจต้องจ่าย
- เงินสำหรับบ้านหรือหนี้
- และเงินลงทุนระยะยาว
สามเรื่องที่ต้องทำก่อนออกจากสวิตเซอร์แลนด์
หากจำอะไรจากตอนนี้ไม่ได้เลย ขอให้จำสามข้อนี้ค่ะ
- Abredeversicherung ต้องทำก่อนความคุ้มครองเดิมสิ้นสุด หากต้องการใช้ต่อ
- หากต้องการรักษา Permit C ควรคุยกับ Migrationsamt และยื่นคำขอพร้อมหรือใกล้กับ Abmeldung ตั้งแต่ก่อนออกเดินทาง ส่วนเส้นตายตามกฎหมายคือคำขอต้องถึงก่อนครบหกเดือนที่อยู่นอกสวิตเซอร์แลนด์ ไม่ใช่ว่าต้องได้รับคำอนุมัติสุดท้ายก่อนวันเดินทางทุกกรณี [2]
- ต้องจดกำหนดเวลาภาษีแต่ละเรื่องจากแบบฟอร์มหรือคำสั่งจริง เพราะบางกำหนดขยายไม่ได้
สามเรื่องนี้ไม่มีข้อยกเว้นเพียงเพราะเราไม่รู้กำหนดเวลาค่ะ
คำศัพท์ท้ายบทแตะเพื่อเปิดอ่านคำศัพท์และคำอธิบาย
แหล่งข้อมูลทางการ
- BSV — Freizügigkeitsleistung เมื่อออกจากสวิตเซอร์แลนด์ถาวร
- Migrationsamt Zürich — Aufrechterhaltung der Niederlassungsbewilligung
- AHV/IV — Antrag für den Kontoauszug (IK-Auszug)
- ZAS/SAK — Rückvergütung von AHV-Beiträgen
- กรมสรรพากร — คู่มือเงินได้จากต่างประเทศตาม ป.161/2566 และ ป.162/2566
- BAG — การสิ้นสุดหน้าที่ประกันสุขภาพเมื่อย้ายออกต่างประเทศ
- BAG — สิ้นสุด UVG 31 วัน และ Abredeversicherung สูงสุด 6 เดือน
- Kanton Zürich — NOV / Quellensteuerkorrektur และเส้นตาย
- Kanton Zürich — ขอคืน Quellensteuer จาก Kapitalleistung
- กรมสรรพากร — ประมวลรัษฎากร มาตรา 41 และเกณฑ์ 180 วัน
- กรมสรรพากร — การใช้เลขประจำตัว 13 หลัก
- กรมสรรพากร — Certificate of Residence สำหรับบุคคลธรรมดา