การจดทะเบียนสมรสในสวิตเซอร์แลนด์เริ่มต้นด้วยการติดต่อสำนักงานทะเบียนสถานะบุคคล (Zivilstandsamt) ขั้นตอนและเอกสารที่ต้องใช้ขึ้นอยู่กับสัญชาติ ถิ่นพำนัก และสถานภาพสมรสของแต่ละฝ่าย รวมถึงกรณีคู่สมรสคนหนึ่งยังพำนักอยู่ในประเทศไทย จึงควรตรวจสอบรายการเอกสารกับหน่วยงานที่รับผิดชอบก่อนดำเนินการ
สารบัญ — เลือกหัวข้อที่ต้องการอ่าน
จดทะเบียนสมรสที่ไหน ใครจดได้บ้าง?
สำนักงานทะเบียนสถานะบุคคลของสวิตเซอร์แลนด์ (Zivilstandsamt) เป็นหน่วยงานที่ดำเนินการจดทะเบียนสมรสอย่างเป็นทางการ โดยทั่วไป หากคู่สมรสฝ่ายหนึ่งมีถิ่นพำนักในสวิตเซอร์แลนด์ ต้องเริ่มขั้นตอนเตรียมการสมรสกับ Zivilstandsamt ที่รับผิดชอบตามที่อยู่ของฝ่ายนั้น หากทั้งคู่พำนักต่างประเทศ ให้สอบถามสำนักงานที่จะจัดพิธีและสถานทูตสวิสที่เกี่ยวข้อง
ผู้สมรสต้องมีอายุครบ 18 ปี มีความสามารถเข้าใจและตัดสินใจเกี่ยวกับการสมรส และมีคุณสมบัติตามกฎหมาย เช่น ไม่มีคู่สมรสหรือคู่จดทะเบียนกับบุคคลที่สาม และไม่มีความสัมพันธ์ทางเครือญาติที่กฎหมายห้าม ผู้ที่เคยหย่าต้องพิสูจน์ว่าการสมรสเดิมสิ้นสุดแล้ว สวิตเซอร์แลนด์อนุญาตให้คู่เพศเดียวกันจดทะเบียนสมรสได้ตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2022 โดยกฎการจดทะเบียนสมรสใช้กับคู่ชาย–หญิง คู่หญิง–หญิง และคู่ชาย–ชาย
สัญชาติกับใบพำนักต้องแยกกัน: คนไทยที่มี Permit B หรือ C ยังเป็นบุคคลสัญชาติไทย การเตรียมเอกสารบางอย่างจึงขึ้นกับว่ามีข้อมูลสถานะบุคคลในทะเบียนสวิสแล้วหรือไม่ ไม่ใช่ดูเฉพาะประเภท Permit
เริ่มตามสถานการณ์ของคู่สมรส
| สถานการณ์ | หน่วยงานที่ควรติดต่อก่อน |
|---|---|
| คนไทยอยู่สวิส + ชาวสวิสอยู่สวิส | Zivilstandsamt ตามถิ่นพำนักของผู้ที่จะสมรส |
| คนไทยอยู่สวิส + คนไทยอยู่สวิส | Zivilstandsamt; ตรวจข้อมูลในทะเบียนสวิสและหลักฐานไทยของทั้งคู่ |
| คนไทยอยู่สวิส + คู่รักสัญชาติไทยอยู่ประเทศไทย | Zivilstandsamt ฝั่งสวิส และศูนย์กงสุลสวิสในกรุงเทพฯ สำหรับฝ่ายที่อยู่ไทย |
| คู่เพศเดียวกัน | ติดต่อสำนักงานตามเกณฑ์เดียวกัน และตรวจสถานะ/เอกสารของแต่ละฝ่าย |
| เคยจดทะเบียนสมรสหรือหย่ามาก่อน | เตรียมหลักฐานการสมรสสิ้นสุด และข้อมูลการเปลี่ยนชื่อก่อนยื่น |
ถ้าคู่สมรสทั้งสองอยู่ต่างประเทศ หรือทั้งสองเป็นคนต่างชาติที่ไม่ได้มีถิ่นพำนักในสวิตเซอร์แลนด์ อาจมีการอนุญาตเพิ่มเติมจากหน่วยงานกำกับระดับ Kanton ต้องสอบถามสถานะกรณีจริงก่อนจองวันสมรส
เอกสารอะไรบ้างที่ควรเตรียม?
หลักการ: รายการเอกสารสุดท้ายออกโดย Zivilstandsamt หรือสถานทูตสวิสสำหรับกรณีของแต่ละคู่ ไม่ควรทำเอกสารทุกชนิดตามรายการที่พบในอินเทอร์เน็ตโดยไม่สอบถามก่อน เพราะบางรายการอาจมีอยู่ในระบบทะเบียนสวิสแล้ว
กรณีฝ่ายหนึ่งยังอยู่ประเทศไทย — ตัวอย่างตามคู่มือศูนย์กงสุลสวิส
คู่มือของสถานทูตสวิสสำหรับการสมรสที่วางแผนทำในสวิตเซอร์แลนด์ระบุรายการของฝ่ายสัญชาติไทยซึ่งยื่นที่กรุงเทพฯ ไว้ เช่น
- หนังสือเดินทางไทยที่ยังใช้ได้
- สูติบัตร (ท.ร.1 หรือ ท.ร.19) หรือหลักฐานทดแทนตามกรณี
- ทะเบียนบ้านหรือเอกสารข้อมูลทะเบียนราษฎรตามรูปแบบที่สถานทูตกำหนด
- เอกสารตรวจสอบรายการทะเบียนจากหน่วยงานทะเบียนกลางตามที่สถานทูตกำหนด
- หลักฐานสถานภาพสมรสออกใหม่ภายในระยะเวลาที่กำหนด
- ถ้าหย่าแล้ว: รายการทะเบียนหย่า คร.6 หรือเอกสารสิ้นสุดการสมรสที่เกี่ยวข้อง
- ถ้าเป็นหม้าย: มรณบัตรของคู่สมรสเดิมตามรายการเอกสาร
- หลักฐานการเปลี่ยนชื่อ–นามสกุล หากเคยเปลี่ยน
- กรณีมีบุตรร่วมกัน: เอกสารของบุตรและการรับรองบุตรตามที่เจ้าหน้าที่ขอ
ฝ่ายที่อยู่สวิตเซอร์แลนด์ต้องติดต่อ Zivilstandsamt เพื่อขอแบบคำร้องและรายการเอกสารของตน หากคู่รักที่อยู่ไทยไปยื่นเอกสารต่างสถานที่ สามารถดำเนินเรื่องแยกกันได้ แต่ทั้งสองฝ่ายต้องปรากฏตัวด้วยตนเองในขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด
ภาษาและการรับรองเอกสาร
คู่มือสวิสยอมรับคำแปลเอกสารภาษาไทยเป็น เยอรมัน ฝรั่งเศส อิตาลี หรืออังกฤษ ตามข้อกำหนด และระบุให้รับรองเอกสารไทยกับกระทรวงการต่างประเทศไทยก่อนใช้ในขั้นตอนนี้ หนังสือเดินทางและบัตรประจำตัวไม่ต้องผ่านการรับรองแบบเดียวกับเอกสารสถานะบุคคล ทั้งนี้ควรยืนยันกับสำนักงานที่รับผิดชอบสำหรับกรณีตนเอง
ขั้นตอนการจดทะเบียนสมรสในสวิตเซอร์แลนด์
- ติดต่อ Zivilstandsamt: แจ้งว่าคู่สมรสทั้งสองอยู่ประเทศใด ถือสัญชาติอะไร เคยสมรสหรือไม่ และประสงค์จดในสวิตเซอร์แลนด์
- รับรายการเอกสารเฉพาะคู่: ขอแบบคำร้องและยืนยันว่าฝ่ายที่อยู่ไทยต้องนัดกับศูนย์กงสุลสวิสในกรุงเทพฯ หรือไม่
- ขอเอกสารต้นฉบับที่จำเป็น: ตรวจอายุเอกสารก่อนออกค่าใช้จ่ายในการแปล; บางรายการต้องไม่เกิน 6 เดือน
- แปลและรับรองเอกสาร: ทำตามรายการที่เจ้าหน้าที่แจ้ง โดยเฉพาะกระบวนการรับรองเอกสารไทย
- ยื่นคำร้องเตรียมการสมรส: แต่ละฝ่ายแสดงตัวตามข้อกำหนดของสำนักงานทะเบียนหรือสถานทูตสวิส และรับการตรวจเงื่อนไขสมรส
- ตรวจเรื่องการเข้าเมือง: หากคู่รักอยู่ไทยและต้องเดินทางมาสวิส ให้ดำเนินเรื่องวีซ่าหรือสิทธิพำนักตามวัตถุประสงค์การเดินทางโดยแยกจากการตรวจทะเบียนสมรส
- รับการยืนยันจากสำนักงาน: เมื่อขั้นตอนเตรียมการผ่านแล้ว จึงนัดวันจดทะเบียนภายในสามเดือนหลังได้รับแจ้งผลเตรียมสมรส โดยจัดพยานสองคนที่บรรลุนิติภาวะและมีความสามารถเข้าใจและตัดสินใจตามข้อกำหนด
- ขอเอกสารหลังสมรส: เตรียมเอกสารทะเบียนสมรสสำหรับใช้กับหน่วยงานอื่น และวางแผนการบันทึกสถานะสมรสในระบบทะเบียนไทยหากต้องการ
ต้องใช้เวลานานและเสียค่าใช้จ่ายเท่าไร?
การจดที่ Zivilstandsamt มีค่าธรรมเนียมตามบริการจริง ส่วนการขอเอกสาร การแปล การรับรอง และการยื่นผ่านสถานทูตเป็นค่าใช้จ่ายแยกกัน คู่มือศูนย์กงสุลสวิสปี 2025 ระบุค่าธรรมเนียมสำหรับบางกรณีที่ยื่นจากไทยประมาณ 350 CHF (ชำระเป็นเงินบาท) โดยออกใบแจ้งรายละเอียด แต่จำนวนจริงอาจเปลี่ยนตามสถานการณ์และขั้นตอนที่จำเป็น
คู่มือเดียวกันระบุว่าหลังส่งเอกสารไปยัง Zivilstandsamt ขั้นตอนตรวจสอบอาจใช้เวลาถึงราวสองเดือน และบางกรณีต้องตรวจเอกสารเพิ่มเติม จึงไม่ควรซื้อตั๋วหรือจองงานแต่งที่ยกเลิกไม่ได้ก่อนเจ้าหน้าที่รับรองกำหนดการ
ไม่จำเป็นต้องจ้างบริษัทเอกชน: ค่าบริการตัวแทนไม่ใช่ค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนตามกฎหมาย ผู้สมัครสามารถขอรายการเอกสาร ติดต่อสำนักงาน และยื่นคำร้องด้วยตนเองได้ แต่ต้องใช้ผู้แปลหรือผู้ช่วยล่ามเมื่อหน่วยงานกำหนดหรือเมื่อจำเป็นต่อความเข้าใจ
สมรสแล้วได้ใบพำนักทันทีหรือไม่?
ไม่ได้โดยอัตโนมัติค่ะ ขั้นตอนการสมรสเป็นอำนาจของสำนักงานทะเบียน ส่วนการออกวีซ่าและสิทธิพำนักเป็นอำนาจของหน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองและ Kanton ที่รับผิดชอบ
หากฝ่ายที่อยู่ประเทศไทยประสงค์มาอยู่สวิตเซอร์แลนด์หลังสมรส ต้องตรวจช่องทางวีซ่าระยะยาวและ Familiennachzug ตามสัญชาติและสถานะของคู่สมรสที่อาศัยอยู่สวิส เช่น สัญชาติสวิส ใบ C หรือใบ B ซึ่งมีฐานสิทธิต่างกัน สำหรับผู้ที่ต้องเดินทางมาจดทะเบียนแล้วตั้งใจอยู่ต่อ ให้สอบถามหน่วยงานล่วงหน้าว่าสามารถยื่นเรื่องควบคู่กับการเตรียมสมรสได้อย่างไร
อ่านกรณีเปลี่ยนสถานะจากใบพำนักนักศึกษาเป็นคู่สมรสได้ที่ คู่มือสำหรับผู้ถือใบพำนักเพื่อการศึกษา →
หลังจดทะเบียนแล้ว อย่าลืมเรื่องประเทศไทย
ถ้าผู้สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทย การสมรสที่ทำถูกต้องในสวิตเซอร์แลนด์ไม่ได้หมายความว่าทะเบียนสถานะบุคคลในประเทศไทยจะปรับข้อมูลให้อัตโนมัติ ผู้มีส่วนได้เสียสามารถดำเนินการบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ตามเงื่อนไขไทยได้ โดย ไม่ใช่การไปจดทะเบียนสมรสใหม่
สำหรับขั้นตอนเอกสารสวิส การรับรอง การแปล และการยื่น คร.22 อ่านต่อที่ จดทะเบียนสมรสในสวิตเซอร์แลนด์แล้ว บันทึกสถานะในประเทศไทยอย่างไร? →
การสมรสอำพราง (Scheinehe) และโทษตามกฎหมาย
การสมรสอำพรางในบริบทกฎหมายคนเข้าเมืองสวิตเซอร์แลนด์ หมายถึงการสมรสเพื่อหลีกเลี่ยงข้อกำหนดการเข้าเมืองหรือการพำนัก โดยไม่มีเจตนาสร้างชีวิตคู่ร่วมกันอย่างแท้จริง ทั้งนี้ การที่คู่สมรสมีอายุต่างกัน ใช้ชีวิตแยกประเทศชั่วคราว หรือหย่ากันภายหลัง ไม่ใช่หลักฐานว่าการสมรสเป็นอำพรางโดยอัตโนมัติ หน่วยงานต้องประเมินพฤติการณ์และเจตนาตามกฎหมาย
| สถานการณ์ | ผลทางกฎหมายสวิตเซอร์แลนด์ |
|---|---|
| ก่อนจดทะเบียนสมรส | เจ้าหน้าที่ Zivilstandsamt อาจปฏิเสธดำเนินการ หากเข้าข่ายใช้การสมรสหลีกเลี่ยงกฎหมายคนเข้าเมืองอย่างชัดแจ้ง ตามมาตรา 97a ZGB โดยต้องรับฟังคู่สมรสและตรวจสอบตามขั้นตอน |
| จดทะเบียนแล้วจึงพบการอำพราง | อาจมีการฟ้องให้ศาลประกาศการสมรสเป็นโมฆะตามมาตรา 105 ข้อ 4 ZGB และตรวจสอบสิทธิพำนักที่เกี่ยวข้องแยกต่างหาก |
| สมรสหรือช่วยจัดการสมรสเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายคนเข้าเมือง | มาตรา 118 วรรค 2 AIG กำหนดโทษจำคุกสูงสุด 3 ปี หรือโทษปรับเป็นเงิน รวมถึงผู้ที่เป็นตัวกลาง ส่งเสริม หรือเอื้อให้เกิดการสมรสที่เข้าองค์ประกอบความผิด |
| แสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ หรือกระทำในนามกลุ่มที่จัดตั้งเพื่อกระทำผิดซ้ำ | มาตรา 118 วรรค 3 AIG กำหนดโทษจำคุกสูงสุด 5 ปี หรือโทษปรับเป็นเงิน ตามเงื่อนไขของกฎหมาย |
บริษัทช่วยเตรียมเอกสารกับการร่วมจัดการสมรสอำพรางไม่ใช่เรื่องเดียวกัน: การรับจ้างแปลเอกสารหรือประสานงานโดยสุจริตไม่ได้เป็นความผิดเพียงเพราะมีค่าบริการ แต่หากมีส่วนรู้เห็นและจงใจช่วยดำเนินการสมรสเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายคนเข้าเมือง อาจถูกสอบสวนความรับผิดตามบทกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
หากจดทะเบียนสมรสในประเทศไทย: ต้องแยกกฎหมายและบทลงโทษของไทยออกจากกฎหมายสวิส คำวินิจฉัย ก.พ.ค. ที่เผยแพร่ปี 2025 เคยยืนยันโทษทางวินัยถึงขั้นไล่ออกของเจ้าหน้าที่รัฐที่เกี่ยวข้องกับการจดทะเบียนสมรสเท็จ 88 คู่ แต่ไม่ใช่อัตราโทษอาญาที่ใช้เหมือนกันกับคู่สมรสทุกราย
ฐานกฎหมาย: Swiss Civil Code (ZGB) มาตรา 97a และ 105 ข้อ 4; Ausländer- und Integrationsgesetz (AIG) มาตรา 118 วรรค 2–3 การกำหนดโทษจริงขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและคำวินิจฉัยของหน่วยงานหรือศาล
คำถามที่พบบ่อย
คนไทยสองคนจดทะเบียนสมรสในสวิสได้ไหม?
ได้เมื่อมีคุณสมบัติและปฏิบัติตามขั้นตอนที่สำนักงานทะเบียนกำหนด แต่การมีใบ B/C ไม่ทำให้ข้ามขั้นตอนตรวจเอกสารไทยได้โดยอัตโนมัติ
คู่หญิง–หญิงหรือชาย–ชายจดได้หรือไม่?
ได้ตามกฎหมายสวิสตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2022 ต้องเตรียมเอกสารตามสถานภาพของทั้งคู่เช่นเดียวกัน
เคยจดทะเบียนสมรสแล้วหย่าที่ไทย ต้องใช้ใบไหน?
สำหรับกรณีคู่มือศูนย์กงสุลสวิสระบุให้ยื่นรายการทะเบียนหย่า คร.6 เพิ่มเติม ไม่ควรใช้ คร.7 แทนโดยไม่ถามเจ้าหน้าที่
ต้องจ้างบริษัทรับจดทะเบียนสมรสไหม?
ไม่จำเป็นตามหลักกฎหมาย สามารถทำเองได้ แต่การแปล การรับรอง และการติดต่อหลายหน่วยงานต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดจริง
Checklist ก่อนยื่นคำร้อง
- ตรวจสัญชาติ ประเทศที่พักอาศัย และสถานะใบพำนักของทั้งสองฝ่าย
- เลือกสำนักงาน Zivilstandsamt และขอรายการเอกสารที่รับรองล่าสุด
- ตรวจหลักฐานโสด หย่า หม้าย และการเปลี่ยนชื่อย้อนหลัง
- ตรวจว่าเอกสารใดต้องออกใหม่ แปล และรับรอง
- จองคิวปรากฏตัวของฝ่ายที่อยู่ในไทยหรือประเทศอื่น
- แยกขั้นตอนสมรสออกจากการยื่นวีซ่าและ Familiennachzug
- วางแผนการรับรองและใช้ทะเบียนสมรสในประเทศไทยภายหลัง
คำศัพท์ท้ายบท
- Zivilstandsamt
- สำนักงานทะเบียนสถานะบุคคลของสวิตเซอร์แลนด์
- Ehevorbereitungsverfahren
- ขั้นตอนทางทะเบียนเพื่อเตรียมสมรส
- Ehefähigkeitszeugnis
- หนังสือรับรองความสามารถในการสมรสตามกฎหมาย
- Familiennachzug
- การรวมครอบครัวตามหลักเกณฑ์การพำนัก
- Heiratsurkunde / Eheregisterauszug
- เอกสารรับรองการสมรส / รายการทะเบียนสมรส
แหล่งข้อมูลทางการ
เปิดอ่านเอกสารอ้างอิง
หมายเหตุ: ใช้เพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำอนุมัติเอกสารหรือสิทธิพำนักจากหน่วยงาน รายการเอกสารต้องยืนยันเป็นรายกรณีก่อนส่ง และขั้นตอนการรับรองเอกสารอาจเปลี่ยนตามวันที่นำไปใช้