วันแรกที่เดินทางมาเรียนในสวิตเซอร์แลนด์ บางคนอาจคิดเพียงว่าจะเรียนให้จบแล้วกลับไทย แต่เมื่อได้พบคนรักและเริ่มวางแผนชีวิตร่วมกัน คำถามเรื่องอนาคตก็เปลี่ยนไปว่า “ถ้าจะแต่งงานและอยู่ต่อ ต้องเริ่มตรงไหน?”
ผู้ที่พำนักเพื่อการศึกษาสามารถยื่นขอพำนักฐานคู่สมรสได้เมื่อเข้าเงื่อนไขค่ะ แต่ต้องดำเนินการทั้งเรื่องทะเบียนสมรสและเรื่องสิทธิพำนัก การมีแฟน การนัดวันแต่งงาน หรือการสมรสแล้ว ไม่ได้เปลี่ยนใบพำนักให้อัตโนมัติ
คนไทยที่อยู่ในสวิตเซอร์แลนด์ด้วยใบพำนักเพื่อการศึกษา และวางแผนจดทะเบียนสมรสเพื่อใช้ชีวิตคู่ที่นี่ หากยังอยู่ประเทศไทย ขั้นตอนการเข้าเมืองและวีซ่าอาจต่างออกไป
สารบัญ — เลือกหัวข้อที่ต้องการอ่าน
ตัวอย่างสมมติ: คุณเมย์วางแผนแต่งงานระหว่างเรียน
คุณเมย์เป็นคนไทยที่กำลังศึกษาปริญญาโทและอาศัยอยู่รัฐ Zürich เธอและคนรักชาวสวิสตัดสินใจจะแต่งงาน ขณะที่ยังเหลือเวลาเรียนอีกประมาณ 8 เดือน
สิ่งแรกที่ควรทำคือขอรายการเอกสารจากสำนักงานทะเบียนสมรส และแจ้งแผนกับหน่วยงานพำนัก โดยตรวจวันหมดอายุใบพำนักจริงควบคู่กัน ไม่ใช้วันเรียนจบแทนวันหมดอายุบัตรค่ะ
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ ระยะเวลา 8 เดือนไม่ใช่ระยะดำเนินการทางราชการ และไม่ใช่คำรับรองว่าจะได้รับอนุมัติ
การจดทะเบียนสมรสกับสิทธิพำนักเป็นคนละกระบวนการ
สำนักงานทะเบียนสถานภาพบุคคล (Zivilstandsamt)
รับผิดชอบกระบวนการเตรียมจดทะเบียนสมรส (Ehevorbereitungsverfahren) ตรวจตัวบุคคล สถานภาพ และเอกสารที่จำเป็น หากเคยแต่งงาน ต้องพิสูจน์ว่าการสมรสเดิมสิ้นสุดแล้ว
หน่วยงานพำนักของรัฐ (Migrationsamt)
พิจารณาคำขอเปลี่ยนวัตถุประสงค์การพำนัก (Änderung des Aufenthaltszwecks) และการรวมครอบครัว (Familiennachzug) ตามฐานสิทธิของคู่สมรส ตลอดจนสิทธิอยู่ต่อระหว่างรอ
ในกรณีคุณเมย์ ให้ติดต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบตามที่อยู่ใน Zürich หากเรียนและอาศัยอยู่คนละรัฐกับคนรัก ให้แจ้งทั้งที่อยู่ปัจจุบันและที่อยู่ที่ตั้งใจจะอยู่ร่วมกัน เพื่อให้เจ้าหน้าที่ระบุหน่วยงานและขั้นตอนที่ถูกต้อง
วีซ่าเกี่ยวข้องกับการเข้าเมือง ส่วนใบพำนักคือการอนุญาตให้อยู่ตามวัตถุประสงค์ที่กำหนด สำหรับคนที่อยู่ในสวิสแล้ว ประเด็นหลักคือการขอพำนักบนฐานใหม่ ไม่ใช่เพียงเปลี่ยนชื่อ “วีซ่านักศึกษา” เป็น “วีซ่าแต่งงาน”
สถานะของคนรักเป็นจุดเริ่มต้นในการตรวจเงื่อนไข
| สถานะของคนรัก | หลักเกณฑ์ที่ต้องตรวจ |
|---|---|
| สัญชาติสวิส | โดยหลักมีสิทธิขอใบพำนักฐานคู่สมรส เมื่อสมรสได้รับการรับรองและอยู่ร่วมกัน ทั้งนี้ต้องไม่มีเหตุปฏิเสธตามกฎหมาย |
| พลเมือง EU/EFTA ที่มีสิทธิพำนัก | ใช้กรอบการเคลื่อนย้ายบุคคล ต้องดูสถานะการทำงานหรือการพำนักของผู้ใช้สิทธิ รวมถึงเงื่อนไขครอบครัวและที่พัก |
| สัญชาตินอก EU/EFTA ถือ Permit C | มีสิทธิตาม AIG เมื่อครบเงื่อนไข เช่น อยู่ร่วมกัน ที่พักเหมาะสม การเงิน และภาษา |
| สัญชาตินอก EU/EFTA ถือ Permit B | ยื่นขอได้ แต่ AIG มาตรา 44 ไม่ให้สิทธิได้รับอนุมัติโดยอัตโนมัติ ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและฐานสิทธิอื่นที่อาจเกี่ยวข้อง |
สำหรับการรวมครอบครัวกับผู้ถือ B/C จากประเทศนอก EU/EFTA หน้า Zürich ระบุเงื่อนไขเกี่ยวกับการไม่พึ่ง Sozialhilfe (ความช่วยเหลือทางสังคม) และ Ergänzungsleistungen (เงินเสริมเพื่อการดำรงชีพตามกฎหมาย AHV/IV) ตลอดจนภาษาเยอรมันระดับ A1 หรือหลักฐานสมัครหลักสูตรภาษาในขั้นยื่นครั้งแรก โดยมีข้อยกเว้นที่ต้องตรวจรายกรณี
อย่านำเงื่อนไขทั้งหมดของผู้ถือ B/C ไปเหมารวมกับคู่สมรสชาวสวิสหรือ EU/EFTA แม้เรียกว่าการรวมครอบครัวเหมือนกัน ก็อาจใช้กฎหมายคนละชุดค่ะ
เอกสารไทย: มากกว่าหนังสือรับรองโสด
ขอรายการเฉพาะรายจาก Zivilstandsamt ก่อนสั่งเอกสาร แปล หรือรับรอง เพราะบางข้อมูลของผู้ที่อาศัยอยู่ในสวิสอาจมีอยู่ในทะเบียนแล้ว รายการสถานทูตสวิสในไทยสำหรับเตรียมสมรสระบุเอกสารฝ่ายไทย เช่น:
- หนังสือเดินทางไทย
- สูติบัตรหรือหลักฐานการเกิดที่หน่วยงานยอมรับ
- ทะเบียนบ้านหรือรายการรับรองทะเบียนราษฎร ท.ร.14/1
- ผลการตรวจสอบข้อมูลจากสำนักทะเบียนกลาง
- หนังสือรับรองสถานภาพสมรส อายุไม่เกิน 6 เดือนตามรายการสถานทูต
- หลักฐานเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล ถ้ามี
หากเคยแต่งงานมาก่อน
- หย่าในไทย: รายการสถานทูตระบุรายการทะเบียนการหย่า คร.6 เพิ่มเติม
- คู่สมรสเดิมเสียชีวิต: ใช้มรณบัตรของคู่สมรสเดิม
- หย่าในต่างประเทศ: ให้สำนักงานทะเบียนสมรสตรวจเอกสารคำพิพากษาหย่าและหลักฐานคดีถึงที่สุดที่ต้องใช้ พร้อมสอบถามเรื่องปรับปรุงสถานภาพในทะเบียนไทย
คำว่า “หนังสือรับรองสถานภาพสมรส” ครอบคลุมกว่าคำว่า “ใบรับรองโสด” เพราะผู้ยื่นอาจไม่เคยแต่งงาน หย่า หรือเป็นม่ายก็ได้ ต้องแสดงประวัติตามจริงค่ะ
การแปลและรับรองเอกสาร
รายการสถานทูตระบุการแปลเอกสารภาษาไทยเป็นเยอรมัน ฝรั่งเศส อิตาลี หรืออังกฤษ และการรับรองเอกสารไทยโดยกระทรวงการต่างประเทศไทย โดยยกเว้นสำเนาหนังสือเดินทางและบัตรประชาชน เอกสารที่หน่วยงานออกเป็นอังกฤษอาจไม่ต้องแปลเพิ่ม แต่ยังต้องตรวจข้อกำหนดเรื่องการรับรอง
สำหรับผู้ที่อยู่ในสวิสแล้ว ให้ Zivilstandsamt ยืนยันภาษาที่รับ อายุเอกสาร และวิธีส่งสำหรับกรณีของตนเอง ไม่ต้องสมมติว่าต้องกลับไทยทุกคน สอบถามหน่วยงานไทยผู้ออกเอกสารเรื่องช่องทางขอจากต่างประเทศหรือการมอบอำนาจก่อนค่ะ
เริ่มเตรียมได้ระหว่างเรียน แต่สิทธิอยู่ต่อไม่เกิดอัตโนมัติ
ไม่ต้องรอเรียนจบจึงเริ่มขอข้อมูลและเตรียมเอกสาร การตรวจเอกสารต่างประเทศอาจทำให้ระยะดำเนินการยาวขึ้น และไม่มีระยะเวลารับรองเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน
จัดเส้นเวลาของตัวเองโดยแยก วันเรียนจบ วันหมดอายุใบพำนัก และวันจดทะเบียนสมรส ให้ชัด พร้อมแจ้งการเปลี่ยนแปลงสถานะการศึกษาตามที่หน่วยงานกำหนด
ถ้าใบเดิมหมดก่อนเรื่องเสร็จ
ติดต่อหน่วยงานพำนักล่วงหน้า และขอคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษรว่า สามารถอยู่ต่อระหว่างรอด้วยฐานใด ต้องยื่นคำร้องอะไร และต้องส่งเอกสารภายในเมื่อไร
อาจมีช่องทางพำนักเพื่อเตรียมสมรสเมื่อเข้าเงื่อนไข แต่การยื่นเรื่องกับ Zivilstandsamt หรือการจองวันแต่งงานอย่างเดียวไม่ใช่การต่ออายุใบพำนัก ไม่ควรสรุปเองว่าต้องออกนอกประเทศทุกกรณี หรืออยู่รอในประเทศได้ทุกกรณีค่ะ
หลังจดทะเบียนแล้ว
แจ้งสถานภาพและยื่นคำขอพำนักฐานคู่สมรสตามช่องทางที่รัฐกำหนด พร้อมหลักฐานสมรสและเอกสารเพิ่มเติมตามฐานสิทธิ หากต้องการเริ่มงานระหว่างเปลี่ยนสถานะ ให้ตรวจสิทธิทำงานจากการอนุญาตที่มีผลในช่วงนั้นด้วย
แต่งงานระหว่างเรียน ไม่ได้เป็นการสมรสอำพรางโดยตัวมันเอง
แนวทาง SEM อธิบายการสมรสอำพราง (Scheinehe) ว่าเป็นการแต่งงานโดยไม่ได้ตั้งใจสร้างชีวิตคู่จริง และใช้เพื่อหลีกเลี่ยงข้อกำหนดการพำนัก เจ้าหน้าที่จึงพิจารณาข้อเท็จจริงและพยานแวดล้อมของความสัมพันธ์
การเคยถือใบพำนักนักศึกษา หรือการแต่งงานใกล้เรียนจบ จึงไม่ใช่ข้อสรุปในตัวเองว่าเป็นการแต่งงานปลอม หากเจ้าหน้าที่ขอข้อมูลเพิ่มเติม ให้ตอบตามจริงเกี่ยวกับความสัมพันธ์ ประวัติสมรส และแผนการอยู่ร่วมกัน
เช็กลิสต์ก่อนเริ่มเรื่อง
- ตรวจสัญชาติและประเภทใบพำนักของคนรัก
- ตรวจวันหมดอายุใบพำนักของตนเองและสถานะการศึกษา
- ขอรายการเอกสารเฉพาะรายจาก Zivilstandsamt
- ตรวจชื่อ นามสกุล วันเกิด และประวัติการสมรสในเอกสารไทย
- ยืนยันอายุเอกสาร ภาษา การรับรอง และช่องทางส่ง
- สอบถามหน่วยงานพำนักเรื่องการเปลี่ยนฐานสิทธิและการอยู่ต่อระหว่างรอ
- หลังจดทะเบียน ส่งเอกสารสมรสและดำเนินการตามคำแนะนำของรัฐ
“ปัจจุบันฉันถือใบพำนักเพื่อการศึกษา หมดอายุวันที่… และกำลังเตรียมสมรสกับผู้มีสถานะ… หากเรื่องยังไม่เสร็จก่อนใบเดิมหมดอายุ ต้องยื่นคำร้องใดเพื่อให้การพำนักต่อเนื่องถูกต้องตามกฎหมาย?”
คำศัพท์ท้ายบท
เปิดคำศัพท์เยอรมัน–ไทย
- Zivilstandsamt
- สำนักงานทะเบียนสถานภาพบุคคล ซึ่งรับผิดชอบการจดทะเบียนสมรส
- Ehevorbereitungsverfahren
- กระบวนการเตรียมจดทะเบียนสมรส
- Zivilstandsnachweis
- หลักฐานรับรองสถานภาพสมรส
- Familiennachzug
- การรวมครอบครัว
- Änderung des Aufenthaltszwecks
- การเปลี่ยนวัตถุประสงค์การพำนัก
- Scheinehe
- การสมรสอำพรางเพื่อหลีกเลี่ยงกฎการพำนัก
หมายเหตุ: ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำวินิจฉัยสิทธิพำนักเฉพาะบุคคล ตัวอย่างเป็นเรื่องสมมติ เงื่อนไขและเอกสารจริงขึ้นกับสัญชาติ สถานะของทั้งคู่ ประวัติสมรส และหน่วยงานที่รับผิดชอบ โดยเฉพาะเมื่อใบพำนักใกล้หมดอายุ ให้ขอคำยืนยันเรื่องการอยู่ต่อจากหน่วยงานพำนักโดยตรงค่ะ