จดทะเบียนสมรสในสวิตเซอร์แลนด์แล้ว แจ้งสถานะสมรสให้ประเทศไทยทราบอย่างไร? (คร.22)

คร.22 คืออะไร? ต่างจากทะเบียนสมรส คร.2 อย่างไร?

คร.22 (ทะเบียนฐานะแห่งครอบครัว) เป็นหลักฐานบันทึกสถานะครอบครัวที่เกิดขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศ เช่น การสมรสหรือการหย่า เพื่อใช้เป็นหลักฐานภาษาไทยในการติดต่อราชการและพิสูจน์สิทธิ

การมีเอกสาร คร.22 ไม่ได้หมายความว่าอำเภอไทยเป็นผู้จัดพิธีสมรสให้ใหม่ในวันที่ทำ คร.22 และไม่ได้หมายความว่าได้วีซ่าหรือสิทธิพำนักประเทศใดโดยอัตโนมัติ

ใครขอบันทึกได้ และต้องไปที่ไหน?

คู่มือกรมการปกครองระบุว่า การขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัวจากเหตุการณ์ที่ทำขึ้นในต่างประเทศ ทำได้เมื่อขณะยื่นคำร้อง คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายมีสัญชาติไทย ผู้มีส่วนได้เสียสามารถยื่นที่ สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักงานเขตแห่งใดก็ได้ ไม่จำกัดภูมิลำเนา

การบันทึกใช้กับคู่สมรสที่เข้าเงื่อนไข ไม่จำกัดให้เป็นคู่ต่างเพศโดยอัตโนมัติ ทั้งนี้หากเป็นกรณีประวัติทะเบียนซับซ้อน เช่น การสมรสก่อนกฎหมายไทยเปลี่ยน การเปลี่ยนสัญชาติ หรือเอกสารระบุสถานะไม่ตรงกัน ควรสอบถามกรมการปกครองก่อนจัดการเอกสาร

เอกสารหลักที่ใช้ขอ คร.22

กรมการปกครองระบุรายการพื้นฐาน ได้แก่

• บัตรประจำตัวประชาชนของผู้ร้อง และเอกสารยืนยันตัวตนตามกรณี
• เอกสารการสมรสอย่างเป็นทางการที่ออกโดยทางการสวิตเซอร์แลนด์ พร้อมคำแปลไทยและการรับรองตามขั้นตอน
• หนังสือมอบอำนาจ หากให้บุคคลอื่นดำเนินการแทน
• พยานบุคคล 2 คน พร้อมบัตรประจำตัว สำหรับการบันทึก คร.22 และลงลายมือชื่อในทะเบียน

ก่อนขอเอกสารสวิส ให้สอบถามสถานทูตไทย ณ กรุงเบิร์นว่ารับเอกสารสมรสชนิดใด และตรวจรูปสะกดชื่อ–นามสกุล เลขเอกสารและข้อมูลการสมรสให้ตรงกับเอกสารไทย โดยเฉพาะกรณีมีการเปลี่ยนนามสกุลตามคู่สมรส

ขั้นตอนรับรองเอกสารสมรสจากสวิตเซอร์แลนด์เพื่อนำไปใช้ในไทย

1. ขอรายการทะเบียนสมรสจาก Zivilstandsamt: ขอเอกสารประเภท Auszug aus dem Eheregister / Extract from record of marriage ที่ออกโดยหน่วยงานสวิสอย่างเป็นทางการ
2. ให้หน่วยงานสวิสรับรองเอกสาร: ตามประเภทเอกสาร เช่น Staatskanzlei (สำนักงานฝ่ายบริหารของ Kanton) หรือ Bundeskanzlei แล้วแต่กรณี โดยสถานทูตไทยระบุว่ากระบวนการนี้ยังไม่รับใช้ตรา Apostille แทนการรับรองที่สถานทูตตามขั้นตอนปัจจุบัน
3. แปลเอกสารเป็นภาษาไทย: ใช้ผู้แปลตามเงื่อนไขของสถานทูตไทย ณ กรุงเบิร์น ตรวจคำสะกดชื่อกับหนังสือเดินทางและทะเบียนบ้านไทย
4. ยื่นรับรองที่สถานทูตไทย กรุงเบิร์น: ส่งเอกสารตัวจริงที่ได้รับรองจากสวิส คำแปล แบบคำร้อง และเอกสารประกอบตามคู่มือสถานทูต ซึ่งระบุช่องทางส่งทางไปรษณีย์
5. รับรองเอกสารต่อที่กรมการกงสุลไทย: นำเอกสารที่ผ่านสถานทูตไทย ณ กรุงเบิร์นแล้วไปดำเนินการรับรองกับกระทรวงการต่างประเทศไทย ตามข้อกำหนดก่อนยื่นอำเภอ
6. ยื่นขอบันทึกที่สำนักงานเขตหรืออำเภอ: ยื่นด้วยตนเองหรือผ่านผู้รับมอบอำนาจตามเงื่อนไข และเตรียมพยาน 2 คน เมื่อผ่านการตรวจสอบ นายทะเบียนบันทึกเป็น คร.22

ทางเลือก A — กลับไทยไปยื่นเรื่องด้วยตนเอง

1. ติดต่อสำนักงานเขตหรืออำเภอที่จะยื่นล่วงหน้าเพื่อเช็กรายการเอกสารฉบับจริง คำแปล การรับรอง และเอกสารของคู่สมรส
2. นำเอกสารสวิสที่รับรองครบพร้อมคำแปลไปดำเนินการขั้นตอนที่กรมการกงสุลไทย
3. เตรียมบัตรประชาชน หลักฐานความเกี่ยวข้อง และพยานสองคน แล้วไปยื่น คร.22 กับนายทะเบียน
4. เมื่อเจ้าหน้าที่ตรวจถูกต้อง ให้ผู้ร้องและพยานลงลายมือชื่อ แล้วขอคัดสำเนา คร.22 เก็บไว้ใช้อ้างอิง

คู่มือทั่วไปของกรมการปกครองระบุว่ายื่นได้ทุกอำเภอหรือเขต แต่หน้าคำแนะนำของสถานทูตไทยสำหรับการแก้สถานะพร้อมเปลี่ยนนามสกุลกล่าวถึงเขต/อำเภอตามที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน จึงควรยืนยันกับอำเภอที่เลือกก่อน โดยเฉพาะหากต้องแก้รายการทะเบียนบ้านและนามสกุลในคราวเดียวกัน

ทางเลือก B — อยู่สวิสแล้วมอบอำนาจให้คนในไทยดำเนินการ

กรมการปกครองรับหลักการยื่นผ่านผู้รับมอบอำนาจ และสถานทูตไทย ณ กรุงเบิร์นมีรายการเอกสารสำหรับการมอบอำนาจโดยเฉพาะ จึง ไม่จำเป็นต้องเดินทางกลับไทยทุกกรณี แต่ต้องเตรียมใบมอบอำนาจที่ถูกต้องตามเรื่องที่ต้องดำเนินการ

คำแนะนำของสถานทูตกรุงเบิร์นให้จัดชุดมอบอำนาจตามวัตถุประสงค์ เช่น การรับรองที่กระทรวงการต่างประเทศไทย การแก้สถานะครอบครัว และข้อตกลงเรื่องนามสกุลเมื่อเกี่ยวข้อง โดยอาจต้องเตรียมสำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน หนังสือเดินทาง หลักฐานเปลี่ยนชื่อ และเอกสารของผู้รับมอบอำนาจหลายชุด

ก่อนลงนามหรือส่งเอกสาร: ติดต่อสถานทูตไทย ณ กรุงเบิร์นเพื่อขอตรวจตัวอย่างหนังสือมอบอำนาจและวิธีนัดหมาย การลงลายมือชื่อบางประเภทต้องทำต่อหน้าเจ้าหน้าที่ และอำเภอปลายทางอาจตรวจเอกสารประกอบเพิ่มเติม

ตรวจรายการมอบอำนาจล่าสุดจากสถานทูตไทย กรุงเบิร์น ↗

ค่าใช้จ่ายและระยะเวลาดำเนินการ

หน้ารับรองเอกสารของสถานทูตไทย ณ กรุงเบิร์นมีข้อความระยะเวลาดำเนินการต่างกันในหน้าเดียวกัน โดยส่วนรายการยื่นเอกสารระบุ 3–5 วันทำการ จึงควรยืนยันระยะเวลาปัจจุบันกับสถานทูตก่อนส่ง ทั้งนี้ยังไม่รวมไปรษณีย์ การออกเอกสารสวิส การแปล การรับรองที่ไทย และนัดหมายกับอำเภอ

ถ้าเปลี่ยนนามสกุลหลังสมรส ต้องทำอะไรอีก?

การบันทึก คร.22 กับการเปลี่ยนชื่อ–นามสกุลและการขอบัตรประชาชน/หนังสือเดินทางใหม่เป็นขั้นตอนที่เกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ใช่เอกสารใบเดียวกันทั้งหมด หากต้องการใช้นามสกุลคู่สมรส ต้องตรวจสิทธิเลือกชื่อภายใต้กฎหมายที่เกี่ยวข้องและหลักฐานการยินยอมตามเงื่อนไขของทางการไทย

สถานทูตไทย ณ กรุงเบิร์นระบุว่า หากคู่สมรสต่างชาติไม่ได้เดินทางไปไทยพร้อมกัน และจะทำข้อตกลงใช้นามสกุล อาจต้องลงนามเอกสาร Agreement to use surname ต่อหน้าสถานทูตก่อนเดินทาง จากนั้นเมื่อทะเบียนไทยแก้ไขแล้วจึงดำเนินเรื่องบัตรประชาชนและหนังสือเดินทางตามข้อมูลใหม่

ผู้ที่ไม่ได้ต้องการเปลี่ยนนามสกุลควรแจ้งสำนักงานทะเบียนให้ชัด เพื่อไม่ให้ขั้นตอน คร.22 ถูกปะปนกับการเปลี่ยนชื่อโดยไม่จำเป็น

คำถามที่พบบ่อย

แต่งงานที่สวิสแล้ว ต้องไปแต่งงานที่ไทยอีกครั้งหรือไม่?

ไม่ใช่ค่ะ ขั้นตอนที่กล่าวถึงคือการบันทึกเหตุสมรสจากต่างประเทศไว้เป็นหลักฐานในทะเบียนไทย โดยใช้ คร.22 ไม่ใช่การจดสมรสใหม่

คร.22 เป็นข้อบังคับให้ทุกคนไปทำทันทีหรือไม่?

คู่มือกรมการปกครองระบุว่าผู้มีส่วนได้เสียสามารถขอบันทึกได้ แต่ไม่ใช้ถ้อยคำว่าทุกคนต้องทำทันที อย่างไรก็ดี หากต้องใช้หลักฐานสถานะสมรสกับหน่วยงานไทย การดำเนินการล่วงหน้าอาจช่วยให้จัดการเอกสารง่ายขึ้น

ต้องกลับไทยไหม?

ไม่จำเป็นเสมอไป เพราะมีวิธีมอบอำนาจ แต่ต้องตรวจรูปแบบเอกสารและหน่วยงานปลายทางล่วงหน้า

จดทะเบียนหญิง–หญิงหรือชาย–ชายในสวิสแล้ว ทำ คร.22 ได้หรือไม่?

การขอบันทึกขึ้นอยู่กับคุณสมบัติ หลักฐาน และกฎหมายไทยที่ใช้ในเวลายื่น ประเทศไทยเปิดให้คู่เพศเดียวกันสมรสตามกฎหมายตั้งแต่ 23 มกราคม 2025 สำหรับกรณีสมรสต่างประเทศที่เกิดก่อนวันมีผลหรือมีประเด็นสถานะซับซ้อน ควรขอคำยืนยันจากนายทะเบียนไทยก่อน

ต้องจ้างบริษัทเอกชนไหม?

ไม่มีกฎหมายบังคับให้จ้างบริษัทเอกชน สามารถดำเนินการรับรอง ยื่นคำร้อง และมอบอำนาจตามวิธีของหน่วยงานราชการได้เอง ค่าแปลและค่ารับรองเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

Checklist ก่อนส่งเอกสาร

แหล่งข้อมูลทางการ