Permit B / C ต่างกันอย่างไร และเมื่อไรจึงขอ C ได้?
คำถามที่ได้ยินบ่อยคือ “อยู่สวิตเซอร์แลนด์ครบ 5 ปีแล้ว ทำไมยังไม่ได้ C?” ลองนึกภาพว่า... คุณกับเพื่อนถือ Permit B เหมือนกันและย้ายมาช่วงใกล้กัน แต่เพื่อนได้ C ก่อน จึงเริ่มสงสัยว่าหน่วยงานนับปีของคุณผิดหรือเปล่า
แต่ความจริงไม่ใช่อย่างนั้นค่ะ ตัวอักษรบนบัตรไม่ได้บอกฐานสิทธิทั้งหมด คนที่มีสัญชาติ คู่สมรส หรือเหตุที่ได้รับใบอนุญาตต่างกัน อาจใช้คนละเส้นทาง ก่อนนับว่าครบกี่ปี ต้องรู้ว่าใบอนุญาตของคุณออกบนฐานใด
Permit B กับ C ต่างกันตรงไหน?
| เรื่อง | Permit B | Permit C |
|---|---|---|
| ชื่อทางการ | Aufenthaltsbewilligung (ใบอนุญาตพำนัก) | Niederlassungsbewilligung (ใบอนุญาตตั้งถิ่นฐาน) |
| ระยะสิทธิ | มีกำหนดเวลา ต่ออายุเมื่อยังเข้าเงื่อนไข | ไม่มีกำหนดเวลา แต่ยังสิ้นสุดหรือถูกเพิกถอนได้ตามกฎหมาย |
| ตัวบัตร | วันหมดอายุขึ้นอยู่กับฐานสิทธิและกรณี | โดยทั่วไปมีรอบตรวจสอบ 5 ปี ต้องต่ออายุตัวบัตร |
| ฐานที่ต้องตรวจ | เช่น งาน ครอบครัว การศึกษา หรือสิทธิ EU/EFTA | เส้นทางที่ได้รับ C และเหตุที่อาจทำให้สิทธิเสียไป |
SEM — ข้อ 3.4.2 และ 3.5: ความหมายของ B และ C ↗
ทำไมบางคนได้ B หนึ่งปี แต่บางคนได้ห้าปี?
สำหรับผู้ได้รับใบอนุญาตตามกรอบ AIG จาก Drittstaaten (ประเทศนอก EU/EFTA) เช่น ผู้ถือสัญชาติไทย ใบอนุญาตครั้งแรกโดยทั่วไปมีอายุไม่เกิน 1 ปี การต่อครั้งถัดไปอาจได้ถึง 2 ปีตามข้อเท็จจริง ทั้งนี้มีข้อยกเว้นตามฐานสิทธิ อายุบัตรจึงต้องดูจากคำสั่งและบัตรของตนเอง
ส่วนลูกจ้างที่เป็นพลเมือง EU/EFTA และแสดงสัญญาจ้างไม่มีกำหนดหรืออย่างน้อย 365 วัน โดยทั่วไปได้รับ B EU/EFTA อายุ 5 ปี คนไทยที่ได้รับสิทธิในฐานะสมาชิกครอบครัวภายใต้กฎ EU/EFTA ต้องตรวจกรอบนั้นแยกต่างหาก อย่าใช้สัญชาติไทยเพียงอย่างเดียวตัดสินว่าต้องได้ B หนึ่งปีเสมอ
SEM — ข้อ 3.4.2: ระยะใบอนุญาตตาม AIG และข้อยกเว้น FZA ↗
SEM — B EU/EFTA สำหรับพลเมือง EU/EFTA ↗
ถือ C แล้ว ยังต้องต่อบัตรหรือไม่?
ต้องต่ออายุตัวบัตรค่ะ สิทธิ C ไม่มีกำหนดเวลา แต่ Ausländerausweis (บัตรประจำตัวชาวต่างชาติ) โดยทั่วไปมีอายุ 5 ปีเพื่อการตรวจสอบ การต่อบัตรจึงต่างจากการยื่นขอสิทธิ C ครั้งแรก
ตาม VZAE มาตรา 63 ต้องนำบัตรไปยื่นต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบอย่างช้าที่สุด 14 วันก่อนหมดอายุ และต่อได้เร็วที่สุด 3 เดือนก่อนหมดอายุ ให้ตรวจช่องทางของ Gemeinde หรือ Kanton ด้วย แม้มี C แล้วก็ยังอาจถูกเพิกถอน ลดระดับเป็น B หรือสิ้นผลเมื่อย้ายออกตามกฎหมายได้
SEM — ข้อ 3.5.1: อายุบัตรและกำหนดต่อบัตร C ↗
เส้นทางทั่วไป 10 ปี นับเฉพาะปีที่ถือ B หรือไม่?
ตาม AIG มาตรา 34 วรรค 2 กรอบทั่วไปใช้ระยะพำนักที่นับได้รวมอย่างน้อย 10 ปีด้วยใบอนุญาตพำนักระยะสั้น L หรือใบอนุญาตพำนัก B โดยช่วง 5 ปีสุดท้ายต้องเป็นการถือใบอนุญาตพำนักต่อเนื่อง และต้องผ่านเงื่อนไขอื่น เช่น Integration (การมีส่วนร่วมและปรับตัวเข้ากับสังคม) และไม่มีเหตุเพิกถอน
ระยะพำนักชั่วคราวไม่ได้นับเหมือนกันทุกช่วง โดยเฉพาะช่วง 5 ปีสุดท้าย การศึกษาอาจนับย้อนหลังได้เมื่อหลังเรียนจบถือใบอนุญาตเพื่อพำนักระยะยาวต่อเนื่อง 2 ปีตามเกณฑ์ และยังมีกรณีเฉพาะที่หน่วยงานต้องตรวจจากเอกสาร
จุดที่สับสนบ่อย: L อาจนับในกรอบ 10 ปีเพื่อขอ C แต่ L ไม่นับในระยะพำนักเพื่อขอสัญชาติตาม BüG มาตรา 33 ทั้งสองเรื่องใช้คนละกฎหมาย จึงห้ามย้ายสูตรนับปีจากเรื่องหนึ่งไปใช้อีกเรื่องโดยตรง
SEM — ข้อ 3.5.2.1: ระยะพำนักและช่วงการศึกษา ↗
SEM — การนับระยะพำนักเพื่อขอสัญชาติ ↗
คู่สมรสคนสวิสหรือผู้ถือ C ใช้เกณฑ์ 5 ปีอย่างไร?
คู่สมรสของคนสวิสหรือของผู้ถือ C อาจมี Anspruch (สิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย) ในการได้รับ C เมื่อครบระยะพำนักที่ถูกต้องต่อเนื่อง 5 ปีตามฐานชีวิตสมรสและผ่านเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง เช่น Integration ไม่ใช่นับจากวันเข้าประเทศทุกกรณี
สำหรับคู่สมรสคนสวิส นับระยะพำนักในสวิตเซอร์แลนด์ระหว่างชีวิตสมรสตามเกณฑ์ ไม่ใช่นำปีที่อยู่กับคู่สมรสในต่างประเทศหรือช่วงสมรสเดิมมารวมโดยอัตโนมัติ ส่วนคู่สมรสของผู้ถือ C ต้องตรวจช่วงที่ใช้ชีวิตสมรสร่วมกันและสถานะ C ของคู่สมรสด้วย
คู่สมรสของผู้ถือ B ไม่ได้มีสิทธิขอ C หลัง 5 ปีบนฐานเดียวกันโดยอัตโนมัติ หากคู่สมรสเปลี่ยนจาก B เป็น C ภายหลัง ต้องตรวจว่ากำหนดเวลาเริ่มนับเมื่อใด และมีเส้นทางอื่นที่เข้าเงื่อนไขอยู่แล้วหรือไม่
SEM — ข้อ 6.2.4, 6.3.3 และ 6.4.3: C บนฐานคู่สมรส ↗
Early C ต่างจากสิทธิของคู่สมรสอย่างไร?
vorzeitige Niederlassungsbewilligung (การขอ C ก่อนกำหนด) ตาม AIG มาตรา 34 วรรค 4 เป็นการพิจารณาเมื่อมีการถือใบอนุญาตพำนักต่อเนื่อง 5 ปีที่นับได้และมี Integration ที่ดีตามเกณฑ์ ต้องยื่นคำขอโดยชัดแจ้งต่อหน่วยงาน Migration ของ Kanton ไม่ใช่รอให้หน่วยงานเปลี่ยน B เป็น C ให้เมื่อถึงวันครบปี
เส้นทางนี้เป็นดุลพินิจ ไม่ใช่สิทธิอัตโนมัติ ต้องตรวจภาษา การดำรงชีพ การปฏิบัติตามกฎหมาย และประวัติพำนัก รวมถึงหลักเกณฑ์เกี่ยวกับสมาชิกครอบครัวอายุมากกว่า 12 ปี การผ่านภาษาอย่างเดียวไม่พอ
ตัวอย่างสมมติ ณ ปี 2026: หากเริ่มถือ B เพื่อพำนักระยะยาวต่อเนื่องตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2021 โดยไม่มีช่วงขาดหรือพำนักชั่วคราวที่กระทบการนับ เมื่อถึง 1 ตุลาคม 2026 จะครบเวลา 5 ปี ตัวอย่างนี้ยืนยันเฉพาะระยะเวลา ยังไม่ได้ยืนยันว่ามีสิทธิได้รับ Early C หรือผ่านเงื่อนไขอื่น
บางสัญชาติมีข้อตกลงหรือแนวปฏิบัติเรื่อง C หลัง 5 ปีอีกฐานหนึ่ง ต้องตรวจรายชื่อและเงื่อนไขกับ SEM อย่าเรียกทุกกรณีที่ได้ C หลัง 5 ปีว่า Early C
SEM — ข้อ 3.5.3.2: คำขอ C ก่อนกำหนดและข้อ 3.5.2.1: ฐานตามสัญชาติ ↗
ภาษา A2 / A1 กับ B1 / A1 ใช้กับเรื่องไหน?
| เส้นทางตามเกณฑ์ในบทนี้ | พูดอย่างน้อย | เขียนอย่างน้อย |
|---|---|---|
| C ตามกรอบทั่วไป หรือฐานคู่สมรสที่กล่าวข้างต้น | A2 | A1 |
| Early C | B1 | A1 |
ใช้ภาษาประจำชาติที่พูดในพื้นที่พำนัก เช่น ภาษาเยอรมันใน Zürich ต้องแสดงหลักฐานประเภทที่หน่วยงานยอมรับ หรือเข้าเงื่อนไขที่ไม่ต้องยื่นใบรับรองภาษา หากมีข้อจำกัดด้านสุขภาพ ความพิการ หรือเหตุส่วนบุคคลสำคัญ ให้หน่วยงานตรวจการพิจารณาตามกฎหมายจากหลักฐานของคุณ
สำหรับ Zürich หน้า ข้อมูลการขอ C ของ Kanton มีเงื่อนไขและเอกสารสำหรับแต่ละเส้นทาง ภาษาเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการตรวจ Integration
SEM — ข้อ 3.5.2.3, 3.5.3.2, 6.2.4 และ 6.3.3: เกณฑ์ภาษา ↗
มี C แล้ว เท่ากับมีสัญชาติสวิสหรือไม่?
ไม่ใช่ค่ะ C เป็นใบอนุญาตตั้งถิ่นฐาน ไม่ใช่สัญชาติ การขอสัญชาติเป็นอีกกระบวนการหนึ่ง แบบปกติโดยทั่วไปต้องมี C ระยะพำนักที่นับได้รวม 10 ปี และอย่างน้อย 3 ปีในช่วง 5 ปีก่อนยื่น ส่วนแบบผ่อนปรนสำหรับคู่สมรสคนสวิสใช้เงื่อนไขอีกชุด
อ่านเงื่อนไขและตัวอย่างการนับเวลาใน บทขอสัญชาติสวิส แยกจากเรื่องการขอ C นี้
SEM — แยกการขอสัญชาติแบบปกติกับแบบผ่อนปรน ↗
ควรเก็บเอกสารอะไรไว้ตรวจเส้นทางของตัวเอง?
- ประวัติพำนัก: Permit ทุกช่วง คำสั่งอนุมัติ Anmeldung (การแจ้งย้ายเข้า), Abmeldung (การแจ้งย้ายออก) และ Wohnsitzbestätigung (หนังสือรับรองถิ่นพำนัก)
- ฐานสิทธิ: เอกสารสมรส หย่า บุตร สัญญาจ้าง หรือเอกสารการศึกษา ตามเหตุที่ได้รับใบอนุญาต
- การดำรงชีพ: เอกสารรายได้ ภาษี และเอกสารสิทธิประโยชน์ที่หน่วยงานขอ อย่าใช้รายการนี้แทน checklist ทางการของ Kanton
- ภาษาและการติดต่อ: หลักฐานภาษาและจดหมายจาก Gemeinde หรือ Migrationsamt (หน่วยงานการย้ายถิ่นของ Kanton)
ก่อนยื่น ให้เรียงประวัติ Permit และวันเปลี่ยนฐานสิทธิเป็นเส้นเวลา แล้วขอรายการเอกสารล่าสุดจากหน่วยงานที่รับคำขอ
สถานการณ์เปลี่ยนแล้ว ควรอ่านบทไหนต่อ?
อย่านับแค่จำนวนปีบนปฏิทิน—ให้นับพร้อมฐานสิทธิและประเภทใบอนุญาตค่ะ
ข้อมูลทั่วไปเพื่อทำความเข้าใจและเตรียมคำถาม ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะบุคคล ต้องให้หน่วยงานที่รับผิดชอบยืนยันการนับปีและเงื่อนไขจากประวัติจริง
แหล่งข้อมูลทางการ
คำศัพท์ในบทนี้
- Aufenthaltsbewilligung (ใบอนุญาตพำนัก หรือ Permit B)
- Niederlassungsbewilligung (ใบอนุญาตตั้งถิ่นฐาน หรือ Permit C)
- Ausländerausweis (บัตรประจำตัวชาวต่างชาติ)
- Anspruch (สิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย)
- vorzeitige Niederlassungsbewilligung (การขอ C ก่อนกำหนด)
- Integration (การมีส่วนร่วมและปรับตัวเข้ากับสังคม)
- Einbürgerung (การได้สัญชาติผ่านกระบวนการขอสัญชาติ)