บทที่ 08 — ปีสุดท้ายของคุณในระบบภาษีสวิส

หลายคนคิดว่าถ้าย้ายออกกลางปี ก็เสียภาษีแค่ครึ่งเดียว ฟังดูสมเหตุสมผลดี

แต่ระบบไม่ได้ทำงานแบบนั้น และความเข้าใจผิดข้อนี้ทำให้คนตกใจตอนได้รับใบประเมินภาษีใบสุดท้าย ซึ่งมักมาถึงตอนที่คุณอยู่ไทยแล้ว

unterjährige Steuerpflicht — ปีภาษีที่ขาดกลางคัน

หากคุณย้ายภูมิลำเนาออกจากสวิตเซอร์แลนด์และไม่มีบ้าน กิจการ หรือจุดเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจที่ทำให้ยังมีหน้าที่ทางภาษีอยู่ หน้าที่ทางภาษีแบบไม่จำกัดจะสิ้นสุด ณ วันที่ย้ายออก ทั้งภาษีระดับ Kanton เทศบาล และภาษีสหพันธรัฐ

สิ่งที่เกิดขึ้นคือคุณจะได้รับแบบแสดงรายการภาษีของปีที่กำลังดำเนินอยู่เป็นกรณีพิเศษ ไม่ต้องรอถึงปีหน้าเหมือนปกติ

รายได้ นับเฉพาะที่ได้รับตั้งแต่ 1 มกราคมจนถึงวันที่หน้าที่ทางภาษีสิ้นสุด รายได้ที่คุณหาได้ในประเทศไทยหลังจากนั้นไม่ถูกนำมาคิดในกรณีที่หน้าที่ทางภาษีสวิสสิ้นสุดลงทั้งหมด

ทรัพย์สิน ใช้ยอด ณ วันสิ้นสุดหน้าที่ทางภาษีเป็นตัวตั้ง และภาษีทรัพย์สินคิดตามสัดส่วนระยะเวลาที่คุณยังมีหน้าที่ทางภาษี

จุดที่คนเข้าใจผิด — อัตราภาษีไม่ได้ลดลงครึ่งหนึ่ง

นี่คือกลไกที่ต้องเข้าใจ

รายได้ที่เข้ามาสม่ำเสมอ เช่น เงินเดือน จะถูกคำนวณย้อนกลับเป็นตัวเลขเต็มปีเพื่อใช้กำหนดอัตราภาษี

พูดง่าย ๆ คือ ถ้าคุณทำงานถึงสิ้นเดือนมิถุนายนแล้วได้เงินเดือนรวม 45,000 ฟรังก์ ระบบอาจใช้อัตราที่คำนวณจากฐานรายปี 90,000 ฟรังก์ แต่เก็บภาษีจริงเฉพาะรายได้ 45,000 ฟรังก์ ตัวเลขนี้เป็นเพียงตัวอย่างอธิบายกลไก ไม่ใช่การคำนวณสำหรับทุกกรณี

เหตุผลคือเพื่อไม่ให้คนที่อยู่เพียงครึ่งปีได้อัตราต่ำกว่าคนที่อยู่เต็มปี ทั้งที่มีระดับรายได้ต่อเดือนเท่ากัน

รายได้ที่ไม่สม่ำเสมอหรือเงินก้อนครั้งเดียว เช่น โบนัสพิเศษหรือเงินก้อนบางประเภท จะถูกเก็บภาษีเต็มจำนวน แต่โดยทั่วไปไม่ถูกนำไปคูณกลับเป็นเต็มปีเพื่อกำหนดอัตรา

ค่าลดหย่อนแบบเหมา จะถูกลดลงตามสัดส่วนระยะเวลาที่คุณมีหน้าที่ทางภาษี ส่วนการกำหนดอัตราอาจใช้จำนวนเต็มตามกฎที่เกี่ยวข้อง

ผลรวมคือบิลสุดท้ายอาจสูงกว่าที่คาดไว้ ให้เผื่อเงินไว้ตรงนี้

กับดัก Verrechnungssteuer ที่ต้องตัดสินใจก่อนย้าย

Verrechnungssteuer (ภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากดอกเบี้ยและเงินปันผลในสวิตเซอร์แลนด์) ปกติขอคืนผ่านแบบแสดงรายการภาษีประจำปีได้เมื่อเปิดเผยรายได้และทรัพย์สินครบตามเงื่อนไข

แต่สำหรับผู้ย้ายออกนอกประเทศอาจมีเงื่อนไขเฉพาะของ Kanton ตัวอย่างเช่น คู่มือปี 2026 ของ Kanton Solothurn ระบุว่าผู้ย้ายออกจะเรียกร้องเครดิต Verrechnungssteuer ได้เมื่อปิดบัญชีที่เกี่ยวข้อง ณ วันที่ย้ายออก

ตรงนี้ชนกับคำแนะนำทั่วไปที่ให้เก็บบัญชีสวิสอย่างน้อยหนึ่งบัญชีไว้รับเงินและเอกสารที่ตามมา

สองเรื่องนี้ไม่ได้ขัดกันเสียทีเดียว เพราะคุณอาจมีหลายบัญชี แต่มันแปลว่าคุณต้อง เลือกอย่างตั้งใจ ว่าบัญชีไหนปิดและบัญชีไหนเก็บ ไม่ใช่ปล่อยให้เกิดขึ้นเอง

เงื่อนไขนี้เป็นตัวอย่างแนวปฏิบัติระดับ Kanton ไม่ใช่กฎเดียวที่ใช้ทั่วสวิตเซอร์แลนด์ ให้ถาม Steueramt ของคุณโดยตรงว่ากรณีของคุณต้องทำอย่างไร

ถ้าคุณยังมีบ้านหรือกิจการในสวิตเซอร์แลนด์

กรณีนี้ต่างออกไปทั้งหมด

ถ้าคุณย้ายออกแต่ยังเป็นเจ้าของอสังหาริมทรัพย์ หรือยังมีกิจการหรือสถานประกอบการในสวิตเซอร์แลนด์ คุณอาจยังมี beschränkte Steuerpflicht (หน้าที่ทางภาษีแบบจำกัด) ต่อไป

ผลที่ตามมาโดยทั่วไปคือ

• ยังต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีในสวิตเซอร์แลนด์ต่อไป ตามขอบเขตหน้าที่ที่ยังเหลือ
• รายได้และทรัพย์สินทั่วโลกอาจต้องเปิดเผยเพื่อกำหนดอัตรา แต่ไม่ได้หมายความว่าสวิตเซอร์แลนด์เก็บภาษีรายได้ทั่วโลกทั้งหมด ส่วนที่เก็บได้ต้องแยกตามกฎหมายภายในและ DTA
• ปีที่ย้ายออกอาจเป็นปีภาษีเต็ม หากเป็นการเปลี่ยนจากหน้าที่แบบไม่จำกัดไปเป็นหน้าที่แบบจำกัดโดยยังมีความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจต่อเนื่อง ไม่ใช่การสิ้นสุดหน้าที่ทั้งหมดกลางปี

ถ้าคุณมีบ้าน ที่ดิน กิจการ หรือสถานประกอบการในสวิตเซอร์แลนด์และตั้งใจเก็บไว้ ให้ถามเรื่องนี้กับ Steueramt ก่อนวางแผน เพราะมันเปลี่ยนภาระเอกสารของคุณไปหลายปีข้างหน้า

ใบประเมินจะมาถึงหลังคุณไปแล้ว

การประเมินและการเก็บภาษีช่วงสุดท้ายดำเนินการผ่านเทศบาลที่รับผิดชอบ ส่วนภาษีสหพันธรัฐดำเนินการผ่านหน่วยงานภาษีของ Kanton ตามโครงสร้างของพื้นที่นั้น

ปัญหาคือเอกสารเหล่านี้มักออกหลังคุณเดินทางแล้วหลายเดือน และกำหนดเวลาอุทธรณ์นับจากวันที่ในคำสั่ง ไม่ใช่วันที่คุณได้อ่าน

จึงต้องตอบสองข้อนี้ให้ได้ก่อนบิน

• ให้ส่งเอกสารไปที่ไหน และต้องแต่งตั้งผู้รับจดหมายหรือผู้แทนในสวิตเซอร์แลนด์หรือไม่
• ถ้ามียอดต้องชำระเพิ่ม จะชำระจากประเทศไทยด้วยช่องทางใด

คำแนะนำในการวางแผนคือให้ติดต่อ Steueramt อย่างน้อย 30 วันก่อนวันย้ายออก และตรวจข้อมูลบนเว็บไซต์ของเทศบาลของคุณเองประกอบ ทั้งนี้ 30 วันเป็นกรอบเตรียมงาน ไม่ใช่กำหนดกฎหมายเดียวที่ใช้ทุกแห่ง

ความเห็นของฉัน

ส่วนนี้เป็นความเห็น ไม่ใช่ตัวบทกฎหมายและไม่ใช่แนวปฏิบัติของหน่วยงาน

เรื่องที่ฉันคิดว่าคนควรใช้เวลากับมันมากที่สุดในบทนี้ ไม่ใช่การคำนวณอัตรา เพราะนั่นเป็นเรื่องที่หน่วยงานคำนวณให้อยู่แล้วและคุณเปลี่ยนไม่ได้

แต่คือการตัดสินใจเรื่องบัญชี

เพราะเป็นจุดเดียวในบทนี้ที่คุณเลือกได้จริง และเป็นจุดที่คำแนะนำสองด้านชนกัน ด้านหนึ่งบอกให้ปิดเพื่อขอคืน Verrechnungssteuer อีกด้านบอกให้เก็บไว้รับเงินที่ตามมา

ทางที่ฉันคิดว่าเข้าท่าคือแยกบทบาทของบัญชีให้ชัดตั้งแต่ต้น บัญชีลงทุนที่มีดอกเบี้ยหรือเงินปันผลเป็นคนละเรื่องกับบัญชีที่คุณใช้รับเงินคืนภาษีและเงินเกษียณ แล้วถาม Steueramt ว่าโครงสร้างแบบนั้นยังทำให้คุณใช้สิทธิได้ครบหรือไม่

อย่าตัดสินใจเรื่องนี้ในสัปดาห์สุดท้ายก่อนบิน เพราะทั้งการปิดบัญชีและการเปิดบัญชีใหม่ใช้เวลา

เรื่องที่บทนี้ไม่ตอบ และอยู่ที่ไหน

• ประเทศใดมีสิทธิเก็บภาษีจากเงินก้อนไหน — คู่มือหมวดภาษีสวิส–ไทย ชุด DTA โดยเฉพาะข้อ 4, 17 และ 20
• เกณฑ์ 180 วันของไทย — หมวดภาษีสวิส–ไทย บทที่ 01 และ DTA ข้อ 4
• ภาษีเงินก้อนจาก Pensionskasse และ Säule 3a — หมวดภาษีสวิส–ไทย บทที่ 02, EP.5, EP.6 และบทที่ 06–07 ในซีรีส์นี้
• CRS และการแลกเปลี่ยนข้อมูล — หมวดภาษีสวิส–ไทย บทที่ 18
• ปีแรกในประเทศไทยยื่นภาษีอย่างไร — EP.16