แต่ไม่ใช่ทุกคนจะมีสิทธิ และไม่ใช่การถอนเงินเกษียณแบบบัญชีสะสม ต้องตรวจสัญชาติ ณ วันที่ขอคืน ประวัติการส่งเงินสมทบ ครอบครัว สถานะผู้รับบำนาญ และผลต่อสิทธิ AHV/IV ก่อนตัดสินใจ
ตาม Art. 6 RV-AHV เงินสมทบที่คืนแล้วไม่สามารถนำกลับไปจ่ายคืนระบบเพื่อฟื้นสิทธิเดิม และช่วงปีสมทบที่คืนแล้วจะไม่นำมาคำนวณสิทธิ AHV/IV อีก รวมถึงผลต่อสิทธิของผู้รอดชีวิตในอนาคต ต้องพิจารณาก่อนลงนาม
1. ใครมีสิทธิขอคืนเงินสมทบ AHV?
หลักการตาม Art. 18 Abs. 3 AHVG และ RV-AHV ใช้กับผู้ที่ไม่มีสิทธิรับบำนาญตามสถานะเมื่อย้ายออก และถือสัญชาติประเทศที่สวิตเซอร์แลนด์ไม่มีข้อตกลงประกันสังคม หรือเป็นประเทศที่ข้อตกลงเปิดทางให้ขอคืนได้ตามเงื่อนไข
- ตรวจสัญชาติทั้งหมดในวันที่ยื่น: ผู้ถือเพียงสัญชาติไทยอยู่ในกลุ่มประเทศที่ไม่มีข้อตกลงประกันสังคมกับสวิตเซอร์แลนด์ ณ วันที่ตรวจสอบ แต่ถ้ามีสัญชาติสวิส EU/EFTA หรือสัญชาติอื่นร่วมด้วย ผลอาจต่างออกไปอย่างมีนัยสำคัญ
- ต้องมีระยะเงินสมทบขั้นต่ำ: โดยทั่วไปอย่างน้อย 1 ปีตามหลักเกณฑ์ทางการ; แนวปฏิบัติ BSV อธิบายการทดสอบขั้นต่ำว่าได้อยู่ในฐานะต้องส่งและส่งเงินสมทบรวมไม่น้อยกว่า 11 เดือน
- ออกจากระบบประกันอย่างถาวร: ผู้ยื่นและสมาชิกครอบครัวที่เกี่ยวข้องต้องย้ายออกจากสวิตเซอร์แลนด์ตามข้อกำหนด ห้ามถือว่าไปเที่ยวหรือพักอยู่ไทยชั่วคราวเป็นการย้ายถาวรโดยอัตโนมัติ
- ไม่มีสิทธิรับบำนาญที่ขัดกับการคืนเงิน: หากกำลังรับบำนาญหรือมีกรณีผู้รอดชีวิต ต้องให้ SAK พิจารณาประเภทสิทธิและเงื่อนไขโดยเฉพาะ
กฎหมายคนเข้าเมืองกับกฎหมายคืนเงิน AHV เป็นคนละเรื่อง การถือหรือเคยถือ Permit C ไม่ได้ให้สิทธิคืนเงินโดยอัตโนมัติ และการขอคืนเงินก็ไม่ใช่ขั้นตอนรักษา Permit C ต้องตรวจ Abmeldung และสถานะพำนักแยกต่างหาก
2. สัญชาติและครอบครัวทำให้ผลต่างกันอย่างไร?
- สัญชาติไทยอย่างเดียว ย้ายกลับไทยถาวร: อาจมีสิทธิขอคืนเมื่อครบเงื่อนไข ไม่ใช่สิทธิอัตโนมัติ
- สัญชาติไทยและสวิส หรือไทยและ EU/EFTA: โดยทั่วไปไม่ใช่กลุ่มที่ขอคืนตามช่องทางคนสัญชาติประเทศไม่มีข้อตกลง เพราะต้องตรวจทุกสัญชาติที่มี ณ วันที่ขอ
- สัญชาติไทย สมรสกับผู้ถือ EU และย้ายไปพำนักใน EU: อาจอยู่ภายใต้กฎประสานระบบ EU และมีสิทธิบำนาญแทนการขอคืน ต้องให้ SAK ตรวจ ไม่อาศัยสัญชาติไทยเพียงอย่างเดียว
- ผู้รับบำนาญผู้รอดชีวิต: สัญชาติของผู้เสียชีวิตอาจทำให้ยังมีสิทธิรับบำนาญในไทย จึงต้องตรวจแยกจากการขอคืนของตนเอง
เรื่องบุตรและคู่สมรส: ZAS กำหนดว่าโดยหลักผู้ยื่น คู่สมรส และบุตรอายุต่ำกว่า 25 ปีต้องออกจากสวิตเซอร์แลนด์หรือแสดงเจตนาย้ายออกถาวรด้วย หากบุตรอายุ 18–24 ปียังอยู่สวิส มีข้อยกเว้นเมื่อเรียนจบแล้ว ตามเกณฑ์ที่กำหนด ณ วันที่พิจารณาคืนเงิน กรณีคู่สมรสหรือบุตรยังอยู่สวิสควรขอคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษรจาก SAK ก่อนยื่น
3. จะได้เงินคืนเท่าไร?
สำหรับประวัติการจ้างงานที่อยู่ภายใต้ AHV เงินคืนคำนวณจากเงินสมทบ AHV จริง โดย ZAS ระบุเพดานทั่วไปไม่เกิน 8.7% ของรายได้รวมที่ใช้เป็นฐาน (ส่วนลูกจ้าง 4.35% และนายจ้าง 4.35%) ตัวเลขนี้ไม่ใช่การรับประกันยอดเงินคืน และไม่ใช่ 8.7% ของเงินเดือนสุทธิ
- เงินสมทบ IV, EO และ ALV ไม่ใช่เงินที่ขอคืนในช่องทางนี้ และไม่รวมเงิน Pensionskasse หรือ Säule 3a
- เงินสมทบจากอาชีพอิสระ ผู้ไม่มีรายได้ และกรณีการแบ่งรายได้หลังหย่า (Splitting) มีวิธีพิจารณาตามกฎของตนเอง ไม่ควรใช้สูตรเงินเดือนของลูกจ้างไปคูณทุกกรณี
- กฎหมายอาจกำหนดให้ ลดเงินคืน หากสูงกว่ามูลค่าปัจจุบันของสิทธิประโยชน์ AHV ที่เทียบได้ และอาจต้องคำนึงถึงบำนาญ AHV ที่เคยได้รับ
- การคืนเงินสมทบ AHV ไม่มีดอกเบี้ย
ZAS ระบุว่าเงินคืน AHV อยู่ภายใต้ Quellensteuer ตาม Tarif D โดยอ้างอิงยอดคืนเต็มจำนวนในการคำนวณภาษี ผู้ยื่นควรตรวจภาษีที่ถูกหักและผลทางภาษีในประเทศพำนักแยกกัน อย่าคาดว่าเงินที่เข้าบัญชีจะเท่ากับจำนวนที่คำนวณขั้นต้น
4. ต้องยื่นเมื่อไร — มีกำหนด 5 ปีหรือไม่?
แนวปฏิบัติ BSV ฉบับมีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2025 ระบุว่าคำขอคืนเงินสมทบไม่มีอายุความในการยื่น ไม่ควรบอกว่าทุกคนต้องยื่นภายใน 5 ปีหลังถึงวัยอ้างอิง แต่จำนวนเงินที่สามารถคืนได้ยังอยู่ภายใต้กฎข้อจำกัดด้านการคำนวณและการจ่ายย้อนหลัง; เงินสมทบที่ชำระหลังวัยอ้างอิงยังมีเงื่อนไขเฉพาะและระยะ 5 ปีสำหรับเงินสมทบประเภทนั้น อย่านำสองเรื่องมาปนกัน
การพิจารณาคืนเงินเกิดได้หลังออกจากระบบประกันอย่างถาวร ไม่จำเป็นต้องรออายุ 65 ปี และ BSV ไม่กำหนดระยะรอทั่วไปก่อนคืนเงิน แต่ข้อมูลรายได้ใน IK (บัญชีรายบุคคล) ต้องบันทึกครบ และ การจ่ายเงินจะเกิดหลังพิสูจน์การตั้งถิ่นฐานถาวรในต่างประเทศ แล้ว
ถ้ามีปีทำงานใหม่ที่นายจ้างยังไม่รายงานเข้าระบบ อาจต้องรอให้บันทึก IK ครบก่อน SAK คำนวณเงินคืน ควรขอ IK-Auszug และตรวจข้อมูลล่าสุดก่อนตัดสินใจ
5. เมื่อได้รับเงินคืนแล้ว จะเสียสิทธิอะไร?
การคืนเงินสมทบมีผลตาม Art. 6 RV-AHV ต่อสิทธิที่เชื่อมกับเงินสมทบและช่วงเวลาที่คืนไปโดยตรง: ไม่อาจใช้ปีเหล่านั้นเป็นฐานรับบำนาญชราภาพหรือผลประโยชน์ AHV/IV อีก ไม่สามารถซื้อปีสมทบดังกล่าวกลับคืนได้ และอาจกระทบสิทธิของคู่สมรสหรือบุตรที่จะขอบำนาญผู้รอดชีวิตจากประวัติของผู้ได้รับเงินคืน
ถ้ามีการกลับเข้าระบบสวิสภายหลัง สิทธิจากช่วงเวลาหลังกลับเข้าระบบต้องตรวจตามกฎหมายในเวลานั้น แต่การกลับมาไม่ทำให้ช่วงที่คืนเงินแล้วฟื้นคืนอัตโนมัติ
ตามแนวปฏิบัติ BSV (Rück) ข้อ 24 หากผู้เป็นม่ายยังรับบำนาญผู้รอดชีวิตที่ส่งออกต่างประเทศได้เพราะสัญชาติของผู้เสียชีวิต ย่อมไม่มีสิทธิขอคืนเงินสมทบ AHV ของตัวเองในระหว่างที่สิทธิดังกล่าวยังอยู่ หากสิทธิผู้รอดชีวิตสิ้นสุดจึงค่อยพิจารณาเงื่อนไขคืนเงินแยกต่างหาก อ่านคู่มือเงินแม่ม่าย 6 แหล่ง →
6. เอกสารสำหรับยื่นต่อ Schweizerische Ausgleichskasse (SAK)
- แบบฟอร์ม Antrag auf Rückvergütung von AHV-Beiträgen (602.101) ฉบับล่าสุด พร้อมลายมือชื่อ
- Abmeldebestätigung หนังสือรับรองการแจ้งย้ายออกจากสวิตเซอร์แลนด์
- หลักฐานสัญชาติหรือสำเนาหนังสือเดินทางที่มีผลใช้และลงลายมือชื่อของผู้ยื่น คู่สมรส และบุตรอายุต่ำกว่า 25 ปี ตามรายการหน่วยงาน
- หลักฐานที่พำนักในต่างประเทศปัจจุบันของสมาชิกครอบครัวที่เกี่ยวข้อง
- ทะเบียนสมรส คำพิพากษาหย่า หรือใบมรณบัตร ตามสถานะจริง
- ข้อมูลบัญชีสำหรับรับเงินและเอกสารประกอบอื่นตามแบบคำขอฉบับปัจจุบัน
เอกสารที่ออกในประเทศไทยอาจต้องรับรองหรือแปลตามข้อกำหนดเฉพาะของ SAK ก่อนส่ง ควรขอรายการที่ใช้กับกรณีของตนโดยตรง และเก็บสำเนาเอกสารไว้ทุกฉบับ
7. ลำดับดำเนินการที่แนะนำ
- ขอ IK-Auszug ตรวจปีสมทบ รายได้ นายจ้าง การแบ่งรายได้จากการหย่า และข้อมูลที่ยังตกหล่น
- ขอคำนวณเงินคืนล่วงหน้า (Vorausberechnung der Rückvergütung) จาก SAK ก่อนตัดสินใจ ยอดประมาณการไม่ผูกพันหน่วยงาน
- ตรวจสัญชาติและสมาชิกครอบครัว โดยเฉพาะผู้มีสัญชาติอื่นเพิ่ม คู่สมรส EU และบุตรต่ำกว่า 25 ปีที่ยังอยู่ในสวิตเซอร์แลนด์
- ตรวจผลต่อสิทธิในอนาคต ทั้ง AHV/IV และผู้รอดชีวิตก่อนเลือกคืนเงิน
- จัดการการย้ายออกอย่างถูกต้อง เก็บหลักฐาน Abmeldung และเอกสารที่พำนักในไทย
- ดาวน์โหลดคำขอฉบับล่าสุดจาก ZAS/SAK และยื่นโดยตรง ตอบคำขอเอกสารเพิ่มและตรวจคำสั่ง (Verfügung) กับยอดภาษีหัก ณ ที่จ่าย
หมายเหตุ: คู่มือกรอกและ PDF ภาษาไทยเป็นเพียงตัวอย่างประกอบการศึกษา ไม่ใช่แบบฟอร์มฉบับทางการสำหรับยื่นคำขอ โปรดใช้แบบฟอร์มที่เผยแพร่บนเว็บไซต์ ZAS/SAK เท่านั้น
สรุปก่อนตัดสินใจ
สัญชาติไทยอย่างเดียวและย้ายกลับไทยถาวร อาจขอคืน AHV ได้เมื่อครบเงื่อนไข แต่สิทธิจริงขึ้นกับข้อมูลประกันและครอบครัว การได้รับคืนจะไม่ใช่เงิน 2. Säule หรือ 3a และเป็นการแลกกับการสละสิทธิ AHV/IV จากปีสมทบที่คืนแล้วอย่างไม่สามารถย้อนกลับได้ ดังนั้นควรขอ IK-Auszug และประมาณการจาก SAK ก่อนยื่น
ตรวจข้อมูลกับ ZAS, BSV และ AHV/IV ณ 8 ตุลาคม 2026 บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช่การรับรองสิทธิทางกฎหมายหรือภาษีเฉพาะราย ก่อนยื่นจริงให้ SAK ยืนยันสถานะสัญชาติ ครอบครัว ระยะสมทบ สิทธิผู้รอดชีวิต และยอดเงินคืนเป็นลายลักษณ์อักษร