หย่าหรือแยกกันอยู่ Permit จะเป็นอย่างไร
ลองนึกภาพว่า… คุณแต่งงานกับชาวสวิสและอยู่ที่นี่มาเกือบสามปี วันหนึ่งชีวิตคู่ไปต่อไม่ได้ แต่สิ่งที่ทำให้ลังเลกลับไม่ใช่เรื่องหย่าอย่างเดียว เป็นคำถามว่า “ถ้าแยกกันตอนนี้ ฉันต้องกลับไทยทันทีไหม?” บางคนบอกให้อดทนรอจนครบสามปี บางคนบอกว่าคู่สมรสยกเลิก Permit ของคุณได้
แต่ความจริงไม่ใช่อย่างนั้นค่ะ คู่สมรสไม่ได้เป็นผู้ตัดสินสิทธิพำนัก และเลขสามปีไม่ใช่คำตอบเดียวของทุกกรณี ต้องดูว่าคุณได้ Permit จากฐานใด ใช้ชีวิตคู่จริงในสวิตเซอร์แลนด์นานเท่าไร และมีเหตุผลอื่นที่กฎหมายรับรองหรือไม่ บทนี้พาไล่ทีละคำถาม โดยเน้น Permit B ที่ได้จากการสมรสกับชาวสวิส
ใครเป็นคนตัดสินว่า Permit จะต่อได้หรือไม่?
คู่สมรสแจ้งข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการแยกกันอยู่แก่หน่วยงานได้ แต่ไม่สามารถยกเลิก Permit หรือสั่งส่งคุณกลับประเทศเอง การตัดสินเรื่องใบอนุญาตเป็นหน้าที่ของMigrationsamt (หน่วยงานด้านการย้ายถิ่น) ที่รับผิดชอบ ตามกฎหมายและข้อเท็จจริง หากได้รับจดหมาย ให้ตอบภายในกำหนด ไม่ใช้คำพูดของคู่สมรสแทนคำตัดสินของหน่วยงาน อ้างอิง: Fedlex
กฎสามปีให้สิทธิอยู่ต่ออย่างไร?
สำหรับกรณีที่อยู่ภายใต้ AIG (กฎหมายคนต่างชาติและการบูรณาการ) มาตรา 50 วรรค 1 แยกทางพิจารณาหลังชีวิตสมรสหรือครอบครัวสิ้นสุดไว้สองทาง ไม่ต้องเข้าเงื่อนไขทั้งสองทางพร้อมกัน อ้างอิง: SEM · ข้อ 6.15
| ทางพิจารณา | ต้องตรวจอะไร? |
|---|---|
| มาตรา 50 วรรค 1 (a) | ชีวิตสมรสที่ใช้ร่วมกันจริงในสวิตเซอร์แลนด์อย่างน้อย 3 ปี และ ผ่านเกณฑ์ Integration (การปรับตัวและมีส่วนร่วมในสังคม) ตามมาตรา 58a |
| มาตรา 50 วรรค 1 (b) | เหตุผลส่วนบุคคลสำคัญที่ทำให้จำเป็นต้องพำนักต่อในสวิตเซอร์แลนด์ แม้ชีวิตสมรสไม่ครบ 3 ปี |
การครบสามปีจึงไม่ได้รับประกันว่าต่อ Permit B ได้ และการไม่ครบสามปีก็ไม่ได้ตัดทางเหตุผลส่วนบุคคลสำคัญ เจ้าหน้าที่ยังต้องตรวจเงื่อนไขและเหตุที่อาจทำให้สิทธิสิ้นสุดตามกฎหมายเป็นรายกรณี
สามปีนับจากวันแต่งถึงวันหย่าหรือไม่?
โดยหลักให้ดูชีวิตสมรสที่ใช้ร่วมกันจริงในสวิตเซอร์แลนด์ ไม่ใช่อายุทะเบียนสมรสอย่างเดียว ช่วงที่อยู่ร่วมกันในต่างประเทศไม่ทำให้ครบสามปีในสวิตเซอร์แลนด์โดยอัตโนมัติ และไม่อาจรวมระยะจากการสมรสคนละครั้งเข้าด้วยกันเพียงเพื่อให้ถึงเกณฑ์ อ้างอิง: SEM · ข้อ 6.15.1
ข้อยกเว้นที่ต้องตรวจ: การอยู่คนละบ้านไม่ได้แปลว่าชีวิตสมรสสิ้นสุดทุกครั้ง มาตรา 49 อาจยกเว้นการอยู่ร่วมบ้านเมื่อมีเหตุสำคัญและชีวิตสมรสยังดำเนินอยู่ เช่น เหตุจำเป็นด้านงานหรือการแยกกันชั่วคราวจากปัญหาครอบครัว ต้องมีข้อเท็จจริงรองรับ ไม่ใช่เพียงหวังว่าจะกลับมาอยู่ด้วยกันภายหลัง อ้างอิง: Fedlex · มาตรา 49
จดทะเบียนสมรสวันที่ 1 มกราคม 2023 ในไทย เริ่มใช้ชีวิตคู่ร่วมกันจริงในสวิตเซอร์แลนด์วันที่ 1 มกราคม 2024 และชีวิตสมรสสิ้นสุดจริงวันที่ 1 ตุลาคม 2026 ระยะในสวิตเซอร์แลนด์ในตัวอย่างนี้คือ 2 ปี 9 เดือน แม้ทะเบียนสมรสมีอายุ 3 ปี 9 เดือน ก็ยังไม่ครบเกณฑ์สามปีตามทาง (a)
สมมติว่าไม่มีช่วงที่เข้าเงื่อนไขมาตรา 49 และไม่มีระยะที่กฎหมายให้นับเพิ่มจากฐานอื่น ตัวอย่างนี้อธิบายวิธีนับเวลา ไม่ได้วินิจฉัยว่าบุคคลนั้นไม่มีสิทธิอยู่ต่อ เพราะยังต้องตรวจทาง (b) และฐานสิทธิอื่น
การปรับตัวและมีส่วนร่วมในสังคมต้องพิสูจน์อะไร?
Integration (การปรับตัวและมีส่วนร่วมในสังคม) ตามมาตรา 58a ครอบคลุมการเคารพกฎหมายและความสงบเรียบร้อย คุณค่ารัฐธรรมนูญ ความสามารถทางภาษา และการมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจหรือการศึกษา ไม่ใช่การมีงานเพียงอย่างเดียว แนวทาง SEM (สำนักงานเลขาธิการด้านการย้ายถิ่นของสหพันธรัฐ) ระบุภาษาพูดของภาษาประจำชาติที่ใช้ในถิ่นพำนักอย่างน้อยระดับ A1 สำหรับการต่อใบอนุญาตในกรณีนี้ ให้ตรวจหลักฐานที่หน่วยงานของ Kanton (รัฐหรือแคนตัน) รับรอง อ้างอิง: SEM · ข้อ 6.15.2
ข้อจำกัดจากความพิการ การเจ็บป่วย ภาระดูแลครอบครัว หรือผลของความรุนแรงในครอบครัวต้องได้รับการพิจารณาตามเงื่อนไขกฎหมาย หากเหตุเหล่านี้กระทบการเรียนภาษาหรือการทำงาน ให้ชี้แจงพร้อมหลักฐาน ไม่สรุปเองว่ารายได้น้อยหรือไม่มีใบภาษาเท่ากับหมดสิทธิทุกกรณี อ้างอิง: SEM · ข้อ 3.3.1 และ 6.15.3
ไม่ครบสามปี มีเหตุใดที่อาจอยู่ต่อได้?
wichtige persönliche Gründe (เหตุผลส่วนบุคคลสำคัญ) อาจรวมความรุนแรงในครอบครัว การสมรสโดยไม่สมัครใจ หรือการกลับไปใช้ชีวิตและเข้าสังคมในประเทศต้นทางที่ถูกคุกคามอย่างร้ายแรง ไม่ใช่เพียงรู้สึกว่าอยู่สวิตเซอร์แลนด์สะดวกกว่า ต้องประเมินสถานการณ์ส่วนตัว อาชีพ และครอบครัวจริง รายการเหตุในกฎหมายไม่ใช่รายการปิดตาย อ้างอิง: Fedlex · มาตรา 50 วรรค 2
ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2025 ขอบเขตมาตรา 50 ขยายและชี้แจงการคุ้มครองผู้เสียหายจากความรุนแรงมากขึ้น จึงไม่ควรใช้คำอธิบายเก่าที่จำกัดสิทธิเฉพาะคู่สมรสของคนสวิสหรือผู้ถือ C มาตรา 50 ครอบคลุมกรณีผู้ตามครอบครัวของผู้ถือ B ด้วยเมื่อเข้าเงื่อนไข ส่วน L, F และกรณีภายใต้ความตกลง EU/EFTA ต้องตรวจประเภทสิทธิและกติกาที่ใช้แยกต่างหาก ไม่ใช่ทุกกรณีจะเปลี่ยนเป็น B อ้างอิง: SEM อ้างอิง: SEM · ข้อ 6.15
ถ้ามีความรุนแรง ต้องรอคดีอาญาจบหรือไม่?
ไม่ต้องรอคำพิพากษาคดีอาญาจึงเริ่มขอความช่วยเหลือหรือเตรียมคำขอเรื่องสิทธิพำนัก ความรุนแรงอาจเป็นทางร่างกายหรือจิตใจ แต่ความขัดแย้งทั่วไปไม่ได้ทำให้เข้าเงื่อนไขมาตรา 50 โดยอัตโนมัติ หน่วยงานต้องตรวจลักษณะ ความรุนแรง และผลกระทบจากข้อเท็จจริง อ้างอิง: SEM · ข้อ 6.15.3
- หลักฐานจาก Opferhilfe (หน่วยงานช่วยเหลือผู้เสียหาย) หรือศูนย์เฉพาะทางด้านความรุนแรง
- มาตรการคุ้มครองจากตำรวจหรือศาล
- รายงานแพทย์ ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ รายงานตำรวจ หรือการแจ้งความ
- คำพิพากษาอาญา รวมถึงข้อความและพยานที่ช่วยแสดงข้อเท็จจริง
ไม่ใช่รายการเอกสารที่ต้องมีครบทุกข้อ เก็บหลักฐานเท่าที่ทำได้อย่างปลอดภัย หน่วยงานมีหน้าที่ตรวจสอบ และผู้ยื่นมีหน้าที่ให้ความร่วมมือ อ้างอิง: SEM · ข้อ 6.15.3
ติดต่อ Opferhilfe ที่หมายเลข 142 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง คำปรึกษาไม่มีค่าใช้จ่าย เป็นความลับ และขอไม่เปิดเผยชื่อได้ ไม่จำเป็นต้องแจ้งความก่อน การออกจากบ้านเพื่อความปลอดภัยไม่ใช่การยอมเสียสิทธิพำนักโดยอัตโนมัติ ให้ขอความช่วยเหลือและตรวจสิทธิควบคู่กัน อ้างอิง: Opferhilfe Schweiz
มีลูกอยู่สวิตเซอร์แลนด์แล้วได้อยู่ต่อแน่นอนหรือไม่?
ไม่แน่นอนอัตโนมัติ แต่ความสัมพันธ์กับบุตรและประโยชน์สูงสุดของเด็กอาจมีความสำคัญ หน่วยงานดูสัญชาติและสิทธิพำนักของเด็ก ผู้ดูแล อำนาจปกครอง การพบและเลี้ยงดูจริง รวมถึงผลกระทบหากผู้ปกครองต้องออกจากสวิตเซอร์แลนด์ ต้องแยกกรณีผู้ดูแลหลักกับผู้ที่มีสิทธิเยี่ยมบุตร และแยกเด็กสัญชาติสวิสกับเด็กที่มีฐานสิทธิอื่น อ้างอิง: SEM · ข้อ 6.15.3 และ 6.16
ถ้ามี Permit C ของตนเองแล้วล่ะ?
การหย่าไม่ทำให้ C กลายเป็น B โดยอัตโนมัติ แต่ C ยังอยู่ภายใต้เหตุเพิกถอนหรือลดระดับตามกฎหมาย การต่ออายุตัวบัตรกับการรักษาสถานะพำนักเป็นคนละเรื่อง หากได้ C แล้วให้ตรวจฐานสิทธิปัจจุบัน ไม่ใช้กฎสามปีของ B มาตัดสินสถานะ C โดยตรง อ้างอิง: Fedlex · มาตรา 63
ควรเริ่มเตรียมอะไรตอนนี้?
- ตรวจฐานที่ได้ Permit และสถานะของคู่สมรส อย่าดูเพียงตัวอักษรบนบัตร
- ทำลำดับวันแต่งงาน วันเริ่มอยู่ร่วมกันในสวิตเซอร์แลนด์ วันแยกกัน และเหตุของการแยกบ้าน
- เก็บสำเนา Permit ทะเบียนสมรส จดหมายหน่วยงาน เอกสารภาษา งาน รายได้ และเอกสารบุตร
- หากมีความรุนแรง ขอความช่วยเหลือและรวบรวมหลักฐานโดยไม่เสี่ยงเพิ่ม
- ตอบจดหมาย Migrationsamt ภายในกำหนด หากได้รับ Verfügung (คำสั่งหรือคำตัดสินของหน่วยงาน) ให้อ่าน Rechtsmittelbelehrung (คำแนะนำสิทธิคัดค้านหรืออุทธรณ์) และให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจทันเวลา
สิทธิอยู่ต่อไม่ได้ตัดสินจากคำขู่ของคู่สมรส แต่จากฐานกฎหมายและข้อเท็จจริงที่พิสูจน์ได้ค่ะ
ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำวินิจฉัยสิทธิพำนักหรือคำปรึกษากฎหมายเฉพาะบุคคล ผลขึ้นอยู่กับฐานใบอนุญาต ประวัติชีวิตสมรส เอกสาร สถานะบุตร และการพิจารณาของหน่วยงานที่รับผิดชอบ ตรวจสอบล่าสุด: 5 ตุลาคม 2026
แหล่งข้อมูลทางการ
คำศัพท์ในบทนี้
- Ehegemeinschaft (การใช้ชีวิตสมรสร่วมกันจริง)
- Trennung (การแยกกันอยู่)
- Scheidung (การหย่า)
- Integration (การปรับตัวและมีส่วนร่วมในสังคม)
- wichtige persönliche Gründe (เหตุผลส่วนบุคคลสำคัญที่กฎหมายรับรอง)
- Migrationsamt (หน่วยงานด้านการย้ายถิ่น)
- Opferhilfe (หน่วยงานช่วยเหลือผู้เสียหาย)
- Verfügung (คำสั่งหรือคำตัดสินของหน่วยงาน)
- Rechtsmittelbelehrung (คำแนะนำสิทธิคัดค้านหรืออุทธรณ์)